درس ۹ :: سفر انرژی

جواب سوال بالای صفحه ۶۶ علوم ششم

ما در زندگی روزمره، کلمه‌ی انرژی را در گفته‌ها و نوشته‌های خود به کار می‌بریم.
شما چه مواقعی کلمه‌ی انرژی را به کار می‌برید؟
جواب: انرژی توانایی انجام کار است ؛ هرگاه بخواهیم کار یا عملی را انجام دهیم از کلمه‌ی انرژی استفاده میکنیم.

برای چه کارهایی به انرژی نیاز دارید؟
جواب: برای راه رفتن ، بلند کردن اجسام ، ورزش کردن ، و … به طور کلی برای انجام هر کاری به انرژی نیاز داریم.

جواب آزمایش کنید صفحه ۶۶ علوم ششم

فعالیت‌های زیر را انجام دهید و بگویید در هر مورد، چه شکلی از انرژی به شکل دیگر تبدیل می‌شود؟

۱- دست‌های خود را به هم مالش دهید تا احساس گرم شدن کنید.
جواب: انرژی حرکتی ماهیچه‌ای به گرمایی

۲- با مداد بر لبه‌ی لیوان ضربه بزنید تا صدا تولید شود. 
جواب: انرژی حرکتی به صوتی

۳- توپی را مطابق شکل پرتاب کنید تا با اسباب بازی‌ها برخورد کند و آنها را به حرکت در آورد. 
جواب: انرژی حرکتی به حرکتی

۴- بر روی طبل پلاستیکی چند دانه برنج بریزید و سپس در نزدیکی پوسته‌ی طبل صدای محکمی ایجاد کنید.
جواب:  انرژی صوتی به حرکتی تبدیل میشود.

۵- مارپیچ کاغذی را بالای منبع گرما (شوفاژ یا بخاری) بگیرید تا به چرخش درآید. 
جواب: انرژی گرمایی به انرژی حرکتی در فرفره تبدیل میشود.

جواب سوالات صفحه ۶۷ علوم ششم

مشاهده کردید که انرژی به شکل‌های گوناگون مانند انرژی حرکتی، گرمایی، نورانی، صوتی و… دیده می‌شود و می‌تواند از شکلی به شکل دیگر تبدیل شود. شما چه شکل‌های دیگری را از انرژی می‌شناسید؟
جواب: انرژی الکتریکی، انرژی اتمی، انرژی شیمیایی، صوتی ، نورانی یا تابشی
در زندگی روزمره از کدام شکل‌های انرژی بیشتر استفاده می‌کنید؟
جواب: انرژی شیمیایی، الکتریکی ، حرکتی ، گرمایی

انرژی در چه موادی ذخیره می‌شود؟
حتماً تا به حال تجربه کرده‌اید وقتی گرسنه هستید، خوردن مقداری مواد خوراکی مانند کشمش یا خرما می‌تواند به بدن شما انرژی برساند. آیا در این مواد انرژی ذخیره شده است؟ بله

انرژی مواد خوراکی از کجا به دست می‌آید؟
جواب: این انرژی به طور مستقیم یا غیر مستقیم از نور خورشید به دست می آید.
انرژی نورانی خورشید در غذاهایی که گیاهان می‌سازند، ذخیره می‌شود.

با توجه به شکل، انرژی آب، باد و سوخت‌ها چه ارتباطی با انرژی خورشید دارند؟
جواب: نور خورشید به دریا ها و آب میتابد و آن ها را بخار میکند ، بخار آب سرد و متراکم شده و باران میبارد، اختلاف دمای خشکی و دریا باعث ایجاد باد و موج میگردد ، سوخت هایی مانند زغال سنگ و نفت هم منشاء گیاهی و حیوانی دارند که انرژی خورشید را به طور مستقیم و غیر مستقیم در خود ذخیره دارند که پس از سوختن ، انرژی آن ها آزاد میشود.

جواب گفت‌وگو صفحه ۶۷ علوم ششم

● نور خورشید چگونه به ایجاد ابر، باد و باران کمک می‌کند؟
جواب: خورشید به سطح آب‌ها می‌تابد و باعث بخار شدن آب می‌شود. این بخارها به سمت بالا حرکت می‌کنند و به هوای سرد برخورد کرده سپس متراکم می شود و ابر به وجود می‌آید. آگر شرایط بارش ایجاد شود بارش صورت می‌گیرد و آب به سطح زمین جاری می‌شود.

● بسیاری از دانشمندان معتقدند منبع اصلی بیشتر انرژی‌هایی که ما در زندگی مصرف می‌کنیم، نور خورشید است. شما در این مورد چه فکر می‌کنید؟
جواب: گیاهان انرژی نور خورشید را در غذایی که میسازند ذخیره کرده و زندگی گیاهان و جانوران به طور مستقیم و غیر مستقیم به انرژی نور خورشید وابسته است. منبع اصلی انرژی موجود در سوخت ها هم از انرژی خورشید است، و دلیل اصلی ایجاد باد و باران نیز انرژی نور خورشید میباشد. بنابر این منبع بیشتر انرژی هایی که در زندگی استفاده میکنیم نور خورشید است.

جواب فکر کنید صفحه ۶۸ علوم ششم

آیا وسیله‌هایی را می‌شناسید که به کمک باتری کار کنند؟
جواب: ساعت ، تلفن همراه – تبلت – چراغ قوه – رادیو و ….

وقتی چراغ قوه یا اسباب بازی متحرک را به کار می‌اندازید، انرژی ذخیره شده در باتری به چه شکل‌هایی از انرژی تبدیل می‌شود؟ 
جواب: در چراغ قوه ، انرژی ذخیره شده باتری به نور و در اسباب بازی متحرک ، انرژی ذخیره شده باتری به انرژی حرکتی تبدیل می شود.

جواب کاوشگری صفحه ۶۸ علوم ششم

۱- با استفاده از یک خط‌کش و تکیه‌گاه، اهرمی بسازید.
۲- یک قطعه‌ی پلاستیکی را مطابق شکل روی لبه‌ی خط‌کش قرار دهید، سپس وزنه را از فاصله‌ی ۱۵ سانتی متری بر روی لبه‌ی دیگر خط‌کش رها کنید، چه مشاهده می‌کنید؟ 
جواب: وزنه به خط‌کش برخورد کرده و خط‌کش را به حرکت در می آورد ، خط‌کش هم انرژی خود را به قطعه پلاستیکی داده و قطعه پلاستیکی به بالا پرتاب میشود.

۳- بار دیگر وزنه را از ارتفاع ۲۵ و ۳۵ سانتی متری رها کنید، چه تغییری مشاهده می‌کنید؟ 
جواب: قطعه پلاستیکی بیش‌تر از قبل به بالا پرتاب شد.
۴- در کدام حالت، قطعه ی پلاستیکی بیشتر به هوا پرتاب می شود؟
جواب: زمانی که وزنه را از ارتفاع ۳۵ متری رها می‌کنیم.

● آیا می‌توان گفت؛ هر چه ارتفاع جسم رها شده از سطح زمین بیشتر باشد، انرژی ذخیره شده در آن بیشتر است؟
جواب: بله هر چه جسم ارتفاع بیشتری داشته باشد انرژی ذخیره‌ای گرانشی آن بیشتر است.

جواب کاوشگری صفحه ۶۹ علوم ششم

۱- مطابق شکل فنری را از تکیه‌گاهی آویزان کنید و کنار آن یک خط کش بچسبانید.
۲- وزنه‌ی کوچکی را از انتهای فنر آویزان کنید و محل توقف وزنه را مشخص کنید.
۳- وزنه را به اندازه‌ی ۲ سانتی متر به طرف پایین بکشید و سپس رها کنید. وزنه تا چه ارتفاعی بالا می‌رود؟
جواب: تقریبا ۲ سانتی‌متر بیشتر از حالت اولیه بالا می‌رود.
۴- آزمایش را با کشیدن وزنه به اندازه‌ی ۳ سانتی متر، ۴ سانتی متر و… تکرار کرده و هر بار ارتفاعی را که جسم بالا می‌رود اندازه‌گیری و یادداشت کنید.
جواب: هر چقدر فنر کشیده شود به همان اندازه نسبت به حالت اولیه بالاتر می‌رود.

● در کدام حالت، انرژی ذخیره شده در مجموعه‌ی جسم و فنر بیشتر است؟
جواب: زمانی که فنر بیشتر کشیده شده باشد.
● نتیجه‌ی کاوش خود را در یک یا چند سطر بنویسید.
جواب: در فنر انرژی ذخیره‌‌ای کشسانی وجود دارد یعنی فنر پس از فشردگی یا کشیدگی با برداشتن نیرو مجدداً به حالت اولیه بر می‌گردد.

جواب فکر کنید صفحه ۶۹ علوم ششم

علی خودکاری دارد که درون آن از فنر استفاده شده است؛ این فنر با استفاده از دکمه‌ای که در کنار خودکار قرار گرفته، از حالت فشرده خارج می‌شود. او فنر خودکار را در حالت فشرده قرار داده و جسمی را مطابق شکل جلوی آن قرار می‌دهد. اگر دکمه را فشار دهد، چه اتفاقی می‌افتد؟ پاسخ خود را توضیح دهید. 
پس از خارج کردن فنر از حالت فشرده، انرژی پتانسیل کشسانی فنر آزاد شده و این انرژی به جسم منتقل شده و جسم را به سمت بالا پرتاب می‌کند.

جواب آزمایش کنید صفحه ۷۰ علوم ششم

یک اسباب بازی کوکی (فنردار) تهیه و آن را کمی کوک و رها کنید. بار دیگر آن را بیشتر کوک و رها کنید. چه مشاهده می‌کنید؟
جواب: مشاهده می‌شود هر چه عمل کوک کردن بیشتر انجام گیرد (فنر اسباب بازی بیشتر فشرده شود) اسباب بازی مدت زمان بیشتری حرکت می‌کند، همچنین سرعت حرکت اسباب بازی نیز بیشتر می‌شود.

جواب فکر کنید صفحه ۷۰ علوم ششم

هنگامی که ماشین اسباب بازی یا عروسکی را کوک می‌کنید، انرژی ذخیره شده در این وسیله‌ها، به چه انرژی‌هایی تبدیل می‌شود؟ 
جواب: بستگی به نوع وسیله می تواند به شکل های انرژی الکتریکی، حرکتی، صوتی، نورانی تبدیل شود

جواب گفت‌وگو صفحه ۷۱ علوم ششم

در گروه خود، سفر انرژی را برای هر یک از موارد زیر بیان کنید:
● ورزشکاری که تیر و کمان را می‌کشد و سپس آن را رها می‌کند.
جواب: هنگام کشیدن تیر انرژی ماهیچه ای به ذخیره ای تبدیل شده وبا رها کردن تیر به انرژی حرکتی تبدیل می شود

● کوهنوردی که از کوه بالا می‌رود و سپس با چتر نجات پایین می‌آید.
جواب: هنگام بالا رفتن انرژی حرکتی به انرژی ذخیره ای تبدیل می شود و هنگام پایین آمدن با چتر انرژی ذخیره ای به حرکتی تبدیل می شود

● آبی که پشت سد جمع می‌شود و سپس توربین برق آبی را می‌چرخاند و انرژی الکتریکی تولید می‌شود.
جواب: آب در پشت سد انرژی ذخیره ای دارد و هنگام سرازیر شدن انرژی ذخیره ای به حرکتی تبدیل می شود و توربین را می چرخاند و انرژی الکتریکی تولید می شود

جواب علم و زندگی صفحه ۷۱ علوم ششم

وسیله یا پدیده‌ای را شناسایی کنید که تبدیل انرژی را نشان دهد. آن را به کلاس بیاورید و به دوستان خود معرفی کنید. آیا می‌توانید خودتان وسیله‌ای با این ویژگی طراحی کنید؟
جواب: من اسباب بازی خودم را به کلاس می‌آورم و آن را روشن می‌کنم. انرژی الکتریکی به حرکتی، صوتی و گرمایی تبدیل می‌شود.

جواب فکر کنید صفحه ۷۱ علوم ششم

● آیا می‌توانید وسیله یا پدیده‌ای معرفی کنید که در آن دو تبدیل انرژی یا بیشتر انجام‌پذیر باشد؟
جواب: لامپ : انرژی الکتریکی به نورانی و گرمایی تبدیل می‌شود.

● تصور کنید که انرژی نتواند از یک شکل به شکل دیگر تغییر یابد. در این صورت چه مشکلاتی در زندگی ما پیش می‌آید؟
جواب:  تمام کار هایی که نیاز به تبدیل انرژی دارند، دیگر قابل انجام نخواهند بود. زندگی انسان و دیگر جانوران دچار اختلال می‌شود و ادامه حیات مشکل یا حتی غیر ممکن می‌گردد. تمام توانایی‌های خود را ازدست می‌دهیم و تمام دستگاه‌های ساخت بشر بدون کاربرد می‌مانند.

جواب کاوشگری صفحه ۷۲ علوم ششم

با استفاده از اطلاعاتی که روی بسته‌های مواد غذایی نوشته شده است، میزان انرژی موجود در آنها را با یکدیگر مقایسه کنید و به کلاس گزارش دهید. جواب:

درس ۸ :: طراحی کنیم و بسازیم

جواب سوال صفحه ۶۰ علوم ششم

تاکنون چند نوع خودرو دیده‌اید؟ چند نمونه از آنها را نام ببرید.
جواب: خودروهای سواری برای رفت‌وآمدهای درون شهری و بین شهری، خودروهای باری (بارکش) جهت حمل‌ونقل بارها و وسایل، خودروهای کشاورزی به منظور استفاده در کارهای کشاورزی، ماشین‌های سنگین برای حمل بار

هر یک از خودروهای زیر برای رفع چه نیازهایی ساخته شده‌اند؟

جواب: – برای حمل بار
– سرعت زیاد در مسابقه ها استفاده میشود.
– برای حمل خودرو ها
– تنظیم میزان شیب و صاف کردن سطح جاده
– رانندگی خارج از جاده استفاده میشود.
– برای انجام کار های کشاورزی

جواب گفت‌وگو صفحه ۶۰ علوم ششم

خودروهایی را که در تصویر می‌بینید، بر اساس ویژگی‌های زیر مقایسه و درباره‌ی آنها گفت‌وگو کنید.
جواب خودرو را در کنار تصویر آن در بخش بالا بنویسید !
● تعداد چرخ ها
●نوع و اندازه چرخ ها 
●اندازه خودرو 
●نوع کار
●شکل خودرو
جواب: بیشتر خودرو ها چهار چرخ دارند اما با توجه به شکل و اندازه و نوع کار آنها ، تعداد چرخ های بعضی از خودرو ها بیشتر از چهار تا است.
شکل و اندازه و تعداد چرخ های خودرو متناسب با نوع کار آن ها است. مثلا اتوبوس برای حمل تعداد زیادی مسافر بزرگ و جادار است و آفرود چرخ هایش به گونه ای طراحی شده که به راحتی بتواند خارج از جاده و مسیر های ناهموار حرکت کند . خودرو های مسابقه‌ای به گونه ای طراحی شده اند که مقاومت هوا کمترین تاثیر را روی آنها داشته باشد تا با سرعت زیاد مسیر را طی کند.

جواب کاوشگری صفحه ۶۱ و ۶۲ علوم ششم

درباره‌ی اینکه «چگونه می‌توانید خودرویی (وسیله‌ای) بسازید که بدون استفاده از انرژی الکتریکی و گرمایی، مسافتی طولانی را بپیماید، روی خط راست حرکت کند و همچنین به اندازه‌ی کافی محکم باشد» کاوش کنید.
برای انجام این کار،
الف) مشخص کنید یک خودرو از چه بخش‌هایی تشکیل شده است؟
جواب: بدنه، چرخ‌ها، موتور، محور چرخ ها ، شیشه، چراغ، در، لاستیک

ب) چه چیزهایی بر حرکت خودرو اثر می‌گذارد؟
جواب: اندازه . شکل خودرو ، نوع چرخ ها ، نیروی مقاومت هوا ، نیروی اصطکاک ، نیروی گرانش ، نیروی رانش و …

پ) چگونه یک خودرو بدون استفاده از انرژی الکتریکی و گرمایی می‌تواند حرکت کند؟ 
جواب: میتوان از آهن ربا ، نیروی باد ، کش و قرقره استفاده کرد.

اکنون با توجه به این موارد،

۱- هر یک از افراد گروه طرح و نظر خود را درباره‌ی خودرویی که می‌خواهد بسازد، روی کاغذ (دفتر علوم) بنویسد یا تصویر آن را نقاشی کند.
جواب پیشنهادی: من می‌خواهم خودرویی را بسازیم که قبل از هر چیز از وسایل دور ریختنی و ساده تشکیل شده باشد تا هزینه‌ای برای تولید آن صرف نشود و صرفه جویی شود. پس از آن خودروی من نباید از هیچ انرژی الکتریکی و یا سوخت فسیلی برای حرکت استفاده کند و با استفاده از نیروی کش یا فنر و یا نور خورشید و باد به حرکت در آید.

۲- با همفکری یکدیگر، طرح‌های پیشنهادی اعضای گروه را بررسی و از میان آنها طرحی را که مناسب‌تر است، انتخاب کنید. توجه داشته باشید این طرح می‌تواند ترکیبی از طرح همه‌ی افراد گروه باشد.
جواب: با مشورت با اعضای گروه قرار شد که از بطری یا قوطی‌های نوشابه که دور ریختی هستند جهت ساخت بدنه و درب بطری‌ها برای ساخت چرخ‌های خودرو استفاده کنیم. همچنین برای به حرکت در آوردن ماشین از بادکنک استفاده خواهیم کرد.

۳- خودروی خود را با استفاده از ابزار و موادی که در اختیار دارید، بسازید و برای آن یک نام انتخاب کنید.

۴- خودرویی را که ساخته‌اید روی یک سطح شیب‌دار قرار دهید و رهایش کنید. مشاهدات خود را در جدول زیر بنویسید. جواب:

۵- بهبود ویژگی‌های خودرو: ویژگی‌های خودروی خود را در گروه بررسی کنید و تصمیم بگیرید برای اینکه خودروی شما مسافت طولانی‌تری را روی خط مستقیم بپیماید و همچنان استحکام خود را حفظ کند، چه تغییراتی در آن می‌دهید؟‌
تغییرات پیشنهادی گروه ما برای بهبود ویژگی های خودروی نمونه‌ی ۱:
طول سیخ کباب ها باید کوتاه تر شود ، چرخ ها را صاف و میزان کنیم، هر قسمت از بدنه که استحکام ندارد با مقوا محکم کنیم، نخ را دور قرقره درست بپیچیم ، اندازه ی خودرو را متناسب با قرقره درست کنیم و از کش مقاوم تری استفاده کنیم.

۶- با توجه به تغییرات پیشنهادی خود، خودروی نمونه‌ی ۲ را بسازید و با انجام آزمایش، عملکرد آن را مشاهده و یادداشت کنید. آیا عملکرد آن بهبود یافته است؟
جواب: بله، عملکرد خودروی شماره ۲ نسبت به نمونه‌ی اولی خیلی بهتر است و بدنه‌‌ی آن هم مقاومت بیشتری دارد.

جواب کاوشگری صفحه ۶۴ علوم ششم

با توجه به دانش، تجربیات و نتایجی که به دست آورده‌اید و با به کارگیری وسایل مناسب و جدید، درباره‌ی اینکه «چگونه می‌توانید خودرویی بسازید که با استفاده از انرژی الکتریکی حرکت کند و تا آنجا که ممکن است، مسافت طولانی‌تری را روی خط مستقیم حرکت کند» کاوش کنید.
جواب: از آهن ربا، نخ، فنر، نیروی باد و آب می توان استفاده کرد.

جواب فعالیت صفحه ۶۴ علوم ششم

با راهنمایی معلم خود، مسابقه‌ای بین خودروهای ساخته شده برگزار کنید. می‌توانید از اولیای خود و نیز دانش آموزان کلاس‌های دیگر برای تماشای این مسابقه دعوت کنید. همچنین با تهیه‌ی عکس و فیلم، گزارشی از مسابقه‌ی امسال را آماده و در مدرسه نگهداری کنید.
جواب: بر عهده دانش آموز است.

درس ۷ :: ورزش و نیرو (۲)

جواب سوال صفحه ۴۸ علوم ششم

در مسابقه‌ی مچ اندازی، هل دادن ماشین، طناب کشی و…، دو جسم در اثر تماس با یکدیگر به هم نیرو وارد می‌کنند. آیا موقعیت‌هایی را می‌شناسید که دو جسم بدون تماس با هم به یکدیگر نیرو وارد کنند؟
جواب: نیروی جاذبه ی زمین، نیروی مغناطیسی، نیروی الکتریکی

وقتی توپ یا مدادی از دست شما رها شود به طرف زمین سقوط می‌کند. میوه‌ها و برگ‌ها نیز وقتی از درخت جدا می‌شوند به طرف زمین سقوط می‌کنند. آیا تاکنون فکر کرده‌اید که چرا اجسام به طرف زمین سقوط می‌کنند؟ 
جواب: به دلیل وجود نیروی جاذبه‌ی زمین که از طریق زمین به اجسام وارد می‌شود.

جواب گفت‌وگو صفحه ۴۸ علوم ششم

الف) چرا وقتی شیر آب را باز می‌کنیم، آب بلافاصله به سمت زمین جریان پیدا می‌کند؟ 
جواب: نیروی جاذبه‌ نیروی جاذبه‌ی زمین یا گرانش زمین به آب نیرو وارد کرده و آن را به طرف خود می‌کشد.

ب) چرا اسکی‌باز در سرازیری به طرف پایین حرکت می‌کند و سرعت آن زیاد می‌شود؟
جواب: زیرا زمین به تمام اجسام اطراف خود نیرو وارد می‌کند و آن‌ها را به سمت خود می‌کشد. چون هیچ نیروی به جز مقاومت هوا به او وارد نمی‌شود سرعت او دائماً در حال افزایش است.

جواب فکر کنید صفحه ۴۹ علوم ششم

فرض کنید در زمین مسابقه‌ی فوتبال، جاذبه‌ی زمین بر توپ وارد نشود. به نظر شما چه اتفاق‌هایی ممکن است بیفتد؟
جواب: به دلیل نبودن نیروی گرانش زمین توپ دیگر روی زمین نیست که بتوان آن را شوت کرد، زیرا توپ در هوا سرگردان و معلق خواهد بود. بازیکن‌ها هم شاید معلق باشند یا وقتی توپ را شوت می‌کنند، توپ به سمت آسمان رفته و دیگر به زمین باز نمیگردد.

جواب فعالیت صفحه ۵۰ علوم ششم

یک عروسک کوچک که در آن آهن‌ربای کوچکی قرار دارد تهیه کنید و آن را روی یک مقوای ضخیم قرار دهید. به کمک یک آهن‌ربای نسبتاً قوی، از زیر مقوا، عروسک را به حرکت در آورید. به جای عروسک می‌توانید از یک اسباب بازی چرخ‌دار که در آن آهن یا آهن‌ربا قرار دارد، استفاده کنید و اسباب بازی را روی مقوا به حرکت درآورید.
از این آزمایش‌ها چه نتیجه‌ای می‌گیرید؟
جواب: برای اینکه دو جسم به هم نیرو وارد کنند لازم نیست در تماس باشند. برخی اجسام بدون تماس به هم نیرو وارد می‌کنند.

جواب آزمایش کنید صفحه ۵۱ علوم ششم

دو میله‌ی پلاستیکی (مثلاً دو عدد خودکار پلاستیکی) تهیه کنید و یکی را با نخی همانند شکل از میزی آویزان کنید. یک سر هردو میله را به پارچه‌ی پشمی و یا موهای سر، که تمیز و خشک باشد، مالش دهید. مطابق شکل، سر هر دو میله را به هم نزدیک کنید. چه اتفاقی می‌افتد؟ 
جواب: نیرویی را که بین دو جسم پس از مالش باعث جذب یا دفع آن ها می شود ، نیروی الکتریکی می گویند، مشاهده میکنیم دو جسم از هم دور می شوند یعنی نیروی الکتریکی آن ها رانشی است.

همین آزمایش را با خرده‌های کاغذ انجام دهید؛ یعنی میله یا شانه‌ی پلاستیکی مالش داده شده را به خرده‌های کاغذ نزدیک کنید. چه اتفاقی می‌افتد؟
جواب: خرده‌های کاغذ توسط شانه یا میله جذب می‌شوند. یعنی بین آن ها نیروی الکتریکی از نوع ربایشی وجود دارد

جواب آزمایش کنید صفحه ۵۲ علوم ششم

یک تخته‌ی صاف به طول تقریبی ۴۰ سانتی‌متر تهیه کنید و در یک سطح صاف مانند سطح سرامیکی، روی چند کتاب قرار دهید. جسمی مانند یک باتری قلمی را از بالای تخته رها کنید. جسم پس از طی چه مسافتی روی سطح صاف می‌ایستد؟
جواب: به زاویه سطح شیب‌دار بستگی دارد. هرچه زاویه کم‌تر باشد سرعت جسم کمتر است و مسافت کمتری را طی خواهد کرد و بر عکس

بار دیگر این آزمایش را روی سطح پرزداری مانند موکت تکرار کنید. این بار جسم پس از طی چه مسافتی می‌ایستد؟
جواب: به دلیل وجود نیروی اصطکاک مسافت کمتری نسبت به سرامیک طی میکند.

اگر آزمایش را روی سطح ناهموار خاکی انجام دهیم، چه اتفاقی می‌افتد؟ 
جواب: جسم با طی مسافت بسیار کم می‌ایستد.

اگر روی یخ انجام شود، چه اتفاقی می‌افتد؟
جواب: جسم مسافت طولانی‌تری طی می‌کند.

● به نظر شما باید چه وضعیتی فراهم باشد تا جسم، مسافت بیشتری را طی کند؟
جواب: وجود سطح صاف و صیقلی و با ناهمواری بسیار کم و افزایش ارتفاع و شیب تخته

● در کدام حالت جسم زودتر متوقف می‌شود؟
جواب: سطح ناهموار خاک و شیب کم تخته

● به نظر شما چرا در همه‌ی حالت‌ها، جسم پس از مدتی بالاخره می‌ایستد؟
جواب: به علت وجود نیروی اصطکاک که خلاف جهت حرکت جسم وارد می‌شود و با وارد کردن نیرو سبب کند شدن حرکت می‌گردد.

جواب فکر کنید صفحه ۵۳ علوم ششم

در آزمایش انجام شده، کدام نیرو سبب کُند شدن حرکت و توقف جسم شده است؟
جواب: نیروی اصطکاک که سبب کند شدن حرکت یک جسم می شود.

این نیرو در کدام جهت بر جسم وارد شده است؟
جواب: این نیرو همیشه بر خلاف جهت حرکت جسم است.

جواب فکر کنید صفحه ۵۳ علوم ششم

الف) در «آزمایش کنید» بالا، نیروی اصطکاک در کدام حالت بیشتر است؟ آیا به نظر شما سطحی وجود دارد که جسم رهاشده روی آن متوقف نشود؟ در گروه خود بحث کنید.
جواب: هرچه سطح تماس بین دو جسم ، ناهمواری و پستی و بلندی بیش تری داشته باشد اصطکاک بیش تر است-

ب) به طور کلی اگر نیروی اصطکاک نبود، چه اتفاقی در زندگی ما می‌افتاد؟
جواب: همیشه در حال حرکت بودیم و نمی توانستیم در یک جا ساکن شویم.

جواب گفت‌وگو صفحه ۵۳ علوم ششم

در هریک از فعالیت‌های زیر، نیروی اصطکاک بیشتر باشد بهتر است یا کمتر ؟ چرا؟
الف) هنگام ترمز کردن اتومبیل:
بیشتر تا ماشین سریع‌تر متوقف شود.
ب) بالا رفتن از کوه:
بیشتر تا کنترل بیشتری داشته باشیم و سر نخوریم.
پ) اسکی روی یخ یا برف:
کمتر تا راحت‌تر سر بخوریم.
ت) گره زدن طناب:
بیشتر تا گره محکم‌تر شود و دیگر باز نشود.
ث) اصطکاک بین اجزای دوچرخه، مثلا زنجیر و چرخ دنده:
 کمتر تا دوچرخه روان‌تر و سریع‌تر حرکت کند.
ج) هنگام هلُ دادن یک جسم سنگین:
کمتر تا حرکت اجسام راحت‌تر باشد.

جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۵۳ علوم ششم

برای افزایش اصطکاک در روزهای برفی و سُرنخوردن خودروها، چه کارهایی انجام می‌شود؟ در این باره اطلاعات جمع آوری و نتیجه را به کلاس گزارش کنید.
جواب:
۱- استفاده از زنجیر چرخ
۲- ریختن مخلوط شن و نمک بر روی سطح جاده یخ زده
۳- استفاده از لاستیک عاج‌دار

جواب آزمایش کنید صفحه ۵۴ علوم ششم

یک کتاب بزرگ را روی میز قرار دهید و سعی کنید به کمک یک کِش آن را به حرکت درآورید. این آزمایش را می‌توانید با قراردادن چند کتاب روی هم، نیز انجام دهید. حال چند مداد استوانه‌ای شکل را زیر کتاب قرار دهید و دوباره سعی کنید کتاب را به کمک همان کِش به حرکت در آورید. در کدام حالت، حرکت دادن کتاب راحت‌تر است و کِش کمتر کشیده می‌شود؟ علت را توضیح دهید.
جواب: در حالتی که چند مداد استوانه‌ای زیر کتاب قرار می‌دهیم کش کم‌تر کشیده می‌شود چون نیروی اصطکاک بین سطح و کتاب کاهش می‌یابد.

جواب سوال صفحه ۵۴ علوم ششم

به نظر شما امروزه برای کم کردن اصطکاک از چه راه‌هایی استفاده می‌کنند؟ 
جواب: استفاده از مواد روان‌ساز (مانند روغن و گریس) و همچنین از چرخ، ساچمه، بلبرینگ و

توضیح دهید چگونه یک دانش آموز می‌تواند یک چمدان مسافرتی سنگین را به راحتی جابه‌جا کند؟
جواب: با استفاده کردن از چرخ های چمدان زیرا چرخ های چمدان میزان اصطکاک را کاهش می‌دهد و باعث میشود تا چمدان کمتر با سطح زمین تماس داشته باشد.

جواب فکر کنید صفحه ۵۴ علوم ششم

وقتی خودرو در جاده‌ای در حال حرکت است، نیروی اصطکاک بر آن اثر می‌کند و سبب کاهش سرعت آن می‌شود. به نظر شما آیا نیروی اصطکاک بر کشتی یا هواپیمای در حال حرکت نیز اثر می‌کند؟
جواب: بله زیرا مایعات و هوا از ذرات بسیار ریزی به نام مولکول تشکیل شده‌اند، وقتی یک جسم درون مایع یا هوا حرکت می‌کند، باید این ذرات را کنار بزند و پیش برود. این ذرات نیز بر آن جسم نیرو وارد می‌کنند تا مانع حرکت آن شوند و درنتیجه مقاومت و اصطکاک ایجاد می‌کنند.

جواب آزمایش کنید صفحه ۵۵ علوم ششم

همانند شکل، یک برگه‌ی کاغذ را بردارید و با سرعت زیاد حرکت دهید. چه اتفاقی می‌افتد؟ چه نیرویی سبب خم شدن کاغذ می‌شود؟
جواب: کاغذ خم می‌شود. زیرا نیروی مقاومت هوا که نوعی نیروی اصطکاک است به لبه های کاغذ برخود کرده و باعث خم شدن آن میشود.

جواب کاوشگری صفحه ۵۵ علوم ششم

بررسی کنید «شکل جسم چه اثری روی حرکت جسم دارد».
۱- یک ماشین اسباب بازی را از بالای سطح شیب‌داری رها کنید.۲- مسافتی که ماشین روی سطح افقی طی می‌کند تا بایستد، اندازه‌گیری و یادداشت کنید (تکرار آزمایش و به دست آوردن میانگین مسافت طی شده، دقت شما را بالا می‌برد).
۳- مقوایی به ابعاد ۲۰ سانتی متر در ۱۰ سانتی متر ببرید و مانند شکل در ماشین قرار دهید و دوباره آن را از بالای سطح شیب‌دار رها کنید. مشاهدات خود را یادداشت کنید.۴- این مقوا را با تا کردن به ابعاد دیگر در آورید و آزمایش را تکرار کنید. جدول زیر را کامل کنید.
توجه کنید: در همه‌ی آزمایش‌ها جرم ماشین به همراه مقوا یکسان باشد.

نتیجه‌ی کاوش خود را در یک یا چند سطر بنویسید.
جواب: مولکول های هوا با کاغذ برخورد می‌کنند در نتیجه مقاومت هوا باعث کند شدن و توقف حرکت جسم می‌شوند. هر چه سطح کاغذ وسیع تر باشد مقاومت هوا بیشتر می‌شود و ماشین زودتر و سریع تر متوقف می‌شود.

جواب فکر کنید صفحه ۵۶ علوم ششم

۱- نیروی مقاومت هوا بر چه نوع خودروهایی اثر کمتری دارد؟
جواب: خودروهایی که بدنه آنها صاف ویک نواخت باشد وخودروهایی که قسمت عقب آنها شکل کشیده ودراز داشته باشد مقاومت هوا بر آنها اثر کمتری دارد

۲- چرا هنگام نشستن هواپیماهای جنگی، در پشت آنها چتری باز می‌شود؟ 
جواب: زیرا باز شدن چتر باعث کاهش سرعت می‌شود و نیروی مقاومت هوا افزایش پیدا می‌کند.

جواب آزمایش کنید صفحه ۵۷ علوم ششم

دو بادکنک را همانند شکل الف از یک میله یا خط کش بیاویزید و به طور مستقیم و یا با یک لوله‌ی خودکار به وسط بادکنک‌ها فوت کنید. چه اتفاقی می‌افتد؟
جواب: بادکنک ها به هم نزدیک میشوند.
اگر سریع‌تر از دفعه‌ی قبل فوت کنید، چه اتفاقی می‌افتد؟
جواب: بادکنک ها به هم نزدیک تر میشوند و به هم می چسبند.

یک نوار کاغذی به عرض تقریبی ۴ سانتی متر را از ورق کاغذ بِبُرید و همانند شکل پ، یک طرف آن را میان کتاب قرار دهید و فوت کنید. چه اتفاقی می‌افتد؟ 
جواب: نوار کاغذی به سمت بالا حرکت می‌کند.

اگر سریع‌تر از دفعه‌ی قبل فوت کنید و هوا با سرعت بیشتری از روی کاغذ بگذرد، چه اتفاقی می‌افتد؟
جواب: حرکت نوار کاغذی نسبت به قبل سریع‌تر می‌گردد. با دمیدن هوا بر روی کاغذ از فشار هوای بالای کاغذ، کاسته می‌شود، در نتیجه فشار هوا در پایین کاغذ بیشتر از فشار آن در بالا شده و در اثر این اختلاف فشار، نیرویی رو به بالا بر کاغذ وارد می‌شود و آن را بالا می‌برد.

جواب فکر کنید صفحه ۵۷ علوم ششم

در روزهای طوفانی امکان اینکه سقف شیروانی خانه‌های قدیمی کنده شود، زیاد است. آیا می‌توانید این اتفاق را براساس آزمایش‌های انجام‌ شده توضیح دهید؟
جواب: زیرا عبور سریع باد از روی سقف شیروانی باعث می شود که اختلاف فشار بین بالا و پایین سقف زیاد شود و باعث کنده شدن سقف می شود

جواب فعالیت صفحه ۵۸ علوم ششم

با نظر معلم خود به چند گروه تقسیم شوید. هر گروه یک هواپیمای کاغذی درست کند و هواپیمای خود را آزمایش کند؛ سپس یک مسابقه بین هواپیماهای ساخته شده برگزار کنید. هواپیمای کدام گروه، زمان بیشتری در هوا باقی می‌ماند و مسافت بیشتری را طی می‌کند؟
جواب: هواپیمایی که اصطکاک کمتری نسبت به هوا دارد.

درس ۶ :: ورزش و نیرو (۱)

جواب فعالیت صفحه ۴۰ علوم ششم

به تصویرهای زیر نگاه کنید.
الف) در هر یک از تصویر‌ها چه فعالیتی در حال اجرا است؟
بادبادک هوا کردن: نیروی باد بر بادبادک وارد شده و موجب حرکت این جسم در هوا می‌شود.
وزنه‌برداری: حرکت جسم به سمت بالا به علت وارد کردن نیرو توسط ورزشکار
 پرتاب موشک: غلبه بر نیروی جاذبه زمین توسط موشک و حرکت موشک در هوا
تیراندازی: پرتاب تیر به سمت جلو به علت وارد کردن نیرو توسط ورزشکار
فوتبال: تغییر جهت توپ توسط دروازه‌بان
پینگ پونگ: تغییر جهت حرکت توپ توسط راکت
ب) نتیجه‌ی این فعالیت بر جسم (توپ، تیر و…) چیست؟
جواب: وارد کردن نیرو به اجسام مختلف
در همه تصاویر، نیرویی بر یک جسم وارد می‌شود.

جواب گفت‌وگو صفحه ۴۱ علوم ششم

جدول زیر شامل تعدادی از فعالیت‌های روزانه است. در کدام مورد، جسم کشیده شده یا هل داده می‌شود و یا هم کشیده می‌شود و هم هل داده می‌شود. ردیف اول جدول به عنوان نمونه پر شده است. شما می‌توانید موارد دیگری را به جدول اضافه و یا جایگزین کنید.

جواب سوالات صفحه ۴۱ علوم ششم

آیا در این فعالیت‌ها حالتی هست که جسم کشیده نشود یا هل داده نشود؟
جواب: خیر

آیا می‌توانیم از این فعالیت‌ها نتیجه بگیریم: برای حرکت دادن هر جسم باید آن را بکشیم و یا هل دهیم؟
جواب: بله

جواب فعالیت صفحه ۴۱ علوم ششم

در گروه خود، چند فعالیت ورزشی را طراحی کنید که در آنها از نیرو برای تغییر جهت حرکت، تغییر شکل جسم، حرکت کردن جسم، توقف جسم و کُند شدن یا تند شدن حرکت استفاده شود؛ سپس به همراه معلم خود به حیاط مدرسه بروید و آنها را انجام دهید. پس از بازگشت به کلاس، هر گروه نتیجه‌ی فعالیت خود را به سایر دانش آموزان گزارش دهد.
جواب: ورزش هایی مانند:
ورزش های کششی(کشیدن)
والیبال(بستگی به نوع حرکت دارد)مثلا آبشار زدن میشه هل دادن جسم یا استپ کردن توپ میشه متوقف کردن جسم
هندبال(بستگی به نوع حرکت دارد) مثلا پاس دادن میشه هل دادن جسم دریافت توپ متوقف کردن جسم و…

جواب فکر کنید صفحه ۴۲ علوم ششم

در شکل های زیر با توجه به اثر نیرو بر جسم مورد نظر، جاهای خالی را پر کنید.
الف) وارد کردن نیرو به جسم ممکن است سبب …شروع حرکت… آن شود.
ب) وارد کردن نیرو به جسم ممکن است سبب …کند… شدن حرکت آن شود.
پ) وارد کردن نیرو به جسم ممکن است سبب …سریع… شدن حرکت آن شود.
ت) وارد کردن نیرو به جسم ممکن است باعث …توقف… آن شود.
ث) وارد کردن نیرو به جسم می‌تواند سبب تغییر …جهت… حرکت آن شود.
ج)  وارد کردن نیرو به جسم میتواند سبب تغییر …شکل… جسم شود.

جواب علم و زندگی صفحه ۴۲ علوم ششم

با انجام دادن فعالیت‌های زیر می‌توانید نیرو را بهتر حس کنید:
۱- مسابقه‌ی مچ‌اندازی در کلاس
۲- مسابقه‌ی طناب کشی بین گروه‌های مختلف کلاس
۳- وارد کردن توپ با ضربه‌ی پا به دروازه
جواب: ۴ـ بلند کردن یک جسم سنگین

جواب سوال پایین صفحه صفحه ۴۲ علوم ششم

آیا خودرو به این علت که شخصی پشت آن ایستاده است، حرکت می‌کند؟ 
جواب: خیر، ایستادن شخص باعث حرکت نمی‌شود. زیرا نیرویی به آن وارد نمیکند.

جواب سوال صفحه صفحه ۴۳ علوم ششم

آیا میتوانید در هر حالت تشخیص دهید چه کسی هل میدهد و چه کسی می‌کشد؟
جواب: خیر زیرا هردو ممکن درحال وارد کردن نیرو به یکدیگر باشند.

در شکل رو به رو مرد و اسب، همدیگر را می‌ِکشند یا ُهل میدهند؟ 
جواب: هر دو در حال کشیدن یکدیگر هستند.

در شکل های الف و ب دخترها به یکدیگر نیرو وارد می‌کنند. آیا به نظر شما مرد و اسب نیز به هم نیرو وارد می‌کنند؟
جواب: بله هر دو در حال کشیدن یکدیگر هستند و به هم نیرو وارد میکنند.

جواب فکر کنید صفحه ۴۴ علوم ششم

الف) حداقل، چند جسم باید بر هم اثر کنند تا نیرو ظاهر شود؟
جواب: دو جسم
ب) اگر دو جسم بر هم اثر نگذارند، مانند حالتی که شخص در نزدیکی خودرو ایستاده است و خودرو را هل نمی‌دهد، آیا دو جسم به هم نیرو وارد می‌کنند؟
جواب: خیر

جواب علم و زندگی صفحه ۴۴ علوم ششم

در علوم پایه‌ی سوم، با بازی طناب‌کشی آشنا شده‌اید. در این بازی دو تیم مثلاً سه نفره طناب را در دو جهت مختلف می‌کشند. اعضای هر دو تیم تلاش زیادی می‌کنند تا طناب را به طرف خودشان بکشند. گاهی اوقات طناب به سادگی حرکت نمی‌کند.

الف) به نظر شما در چه حالتی با اینکه بر طناب نیرو وارد می‌شود، طناب حرکت نمی‌کند؟
جواب: مانی که نیرو ها در جهت مخالف هم وارد شوند، نیرو ها همدیگر را خنثی می کنند

ب) در چه حالتی یکی از گروه‌ها برنده می‌شود؟ 
جواب: وقتی که نیروی وارد شده یک طرف بیش تر از دیگری باشد.

جواب آزمایش کنید صفحه ۴۵ علوم ششم

۱- یک جسم سنگین را انتخاب کنید که با هل دادن به راحتی حرکت نکند.
۲- تلاش کنید با وارد کردن نیروی کافی آن را به حرکت درآورید.

۳- از یکی از دوستانتان بخواهید تا او نیز به جسم در همان جهت هل دادن شما نیرو وارد کند. آیا در این حالت جسم راحت‌تر حرکت می‌کند؟ توضیح دهید. 
بله، زیرا نیروها با هم ترکیب می‌شوند و نیروی خالص بیشتری تولید می‌کنند.

۴- حال از دوستتان بخواهید از طرف مقابل به جسم نیرو وارد کند.

۵- در کدام حالت، نیروها اثر همدیگر را خنثی کرده‌اند و جسم حرکت نمی‌کند؟ 
جواب: زمانی که نیرو ها در جهت مخالف هم وارد شوند (حالت سوم)

۶- در کدام حالت، نیروها اثر یکدیگر را خنثی نمی‌کنند و نیروی خالص بیشتری به جسم وارد می‌شود و جسم سریع‌تر شروع به حرکت می‌کند؟
جواب: وقتی که نیروی وارد شده از یک طرف بیش تر باشد.(حالت دوم)

از این آزمایش‌ها چه نتیجه‌ای می‌گیرید؟
جواب: نتیجه می‌گیریم برای هل دادن یا جابه‌جا کردن اشیاء می‌توانیم از کسی کمک بگیریم تا نیروها تقسیم شود و راحت بتوانیم جسم را حرکت دهیم.

جواب سوالات پایین صفحه ۴۵ علوم ششم

وقتی به جسمی در دو جهت مخالف نیرو وارد شود، جسم در کدام جهت حرکت خواهد کرد؟
جواب:  نیروها خنثی می‌شوند و مانع حرکت جسم.

نیروی خالص وارد بر جسم در کدام جهت است؟
جواب: در مخالف جهت هر نفر که مانع جهت دار شدن جسم می‌شوند.

جواب کاوشگری صفحه ۴۶ علوم ششم

۱- دو قرقره را روی دو لبه‌ی یک میز نصب کنید.
۲- یک چهارچرخه بردارید و مانند شکل، نخ‌ها را به دو طرف آن ببندید و از طرف دیگر به کفه‌ها (لیوان‌های کاغذی) وصل کنید. توجه کنید که نخ‌ها باید از روی قرقره عبور کنند.
۳- وسط میز را علامت‌گذاری کنید و چهارچرخه را روی آن قرار دهید.
۴- یکی از دانش آموزان چهارچرخه را نگه دارد و دانش آموز دیگری در هر یک از کفه‌ها وزنه‌ی ۱۰۰ گرمی قرار دهد. حال چهارچرخه را با دقت رها کنید. چه چیزی مشاهده می‌کنید؟
جواب: چهار چرخه در همان مرکز میز ثابت می‌ماند و هیچ حرکتی نمی‌کند.

۵- اکنون وزنه‌ی کفه شماره‌ی یک را با وزنه‌ی ۲۰۰ گرمی جایگزین و آزمایش را تکرار کنید. چه چیزی مشاهده می‌کنید؟
جواب: چهار چرخه از روزی میز به سمت وزنه سنگ‌تر حرکت می‌کند.

۶- آزمایش را با وزنه‌های گوناگون تکرار و جدول زیر را کامل کنید.

● در کدام حالت‌ها چهارچرخه ثابت می‌ماند و حرکت نمی‌کند؟
جواب: حالت‌های ۱، ۲ و ۴ ، که از هر دو سمت به یک میزان وزن به چهار چرخه وصل می‌شود.

● در کدام حالت‌ها چهارچرخه شروع به حرکت می‌کند؟ 
جواب: در حالت‌های شماره ۳ ، ۵ و ۶

● آیا در آزمایش‌های شماره‌ی (۲) و (۴) به چهارچرخه نیرو وارد می‌شود؟
اگر پاسخ شما آری است، پس چرا جسم حرکت نمی‌کند؟ 
جواب: بله ، زیرا از هر دو سمت به جسم نیرو وارد می‌شود و چون نیرو هر دو طرف ثابت است باعث خنثی شدن نیروها می‌شود.

● به نظر شما شرط شروع به حرکت کردن یک جسم چیست؟
جواب: به جسم نیرو وارد شود و نیرو ها به گونه ای باشند که همدیگر را خنثی نکنند

● نتیجه‌ی کاوش خود را در یک یا چند سطر بنویسید.
جواب: برای حرکت یک جسم لازم است به آن نیرو وارد شود. نیروهای وارد شده به یک جسم باید به گونه ای باشد که همدیگر را خنثی نکنند و به صورت برابر و در جهت مخالف یکدیگر نباشند.

درس ۵ :: زمین پویا

جواب آزمایش کنید صفحه ۳۲ علوم ششم

هر یک از گروه‌های کلاس، یک عدد تخم مرغ آب پز با پوست را به کلاس بیاورند.
● با انگشتان خود به پوسته‌ی تخم مرغ فشار وارد کنید. حالا پوست تخم مرغ را بکنید. با انگشتان خود به سفیده‌ی تخم مرغ فشار وارد کنید.

● چگونگی عکس العمل پوسته و سفیده‌ی تخم مرغ را با هم مقایسه کنید و نتیجه را به کلاس گزارش دهید.
جواب: پوسته تخم‌مرغ می‌شکند و سفیده تخم‌مرغ به علت نرم بودن با فشار دست له می‌شود و یا انگشت در آن فرو می‌رود.

● سپس تخم مرغ را به وسیله‌ی چاقو از وسط نصف کنید و لایه‌های آن را با لایه‌های زمین مقایسه کنید.
جواب: تخم‌مرغ هم مانند زمین از سه قسمت پوسته (پوست تخم مرغ)، گوشته (سفیده) و هسته (زرده) ساخته شده است.

جواب کاوشگری صفحه ۳۳ علوم ششم

۱- یک قطعه چوب خشک و یک قطعه چوبِ تَر با قطر تقریبی یک سانتی متر و طول ۷۰ سانتی متر بردارید. چوب‌ها را طوری روی میز محکم ببندید که فاصله‌ی ابتدای هر دو تا لبه‌ی میز یکسان باشد.
۲- از هر یک از چوب‌ها یک وزنه‌ی ۲۰۰ گرمی آویزان کنید (فاصله‌ی محل قرار گرفتن وزنه‌ها با انتهای هر دو چوب باید یکسان باشد). چه چیزی مشاهده می‌کنید؟ فاصله‌ی وزنه تا زمین را اندازه‌گیری و یادداشت کنید.
۳- قسمت دو را با وزنه‌های ۳۰۰ و ۳۵۰ گرمی تکرار و مشاهدات خود را در جدول زیر یادداشت کنید

● نتیجه‌ی کاوش خود را در یک یا چند سطر بنویسید.
جواب: چوب خشک بسیار راحت تر می شکند. وقتی که چوب، را تر میکنیم قدرت خم شدن آن بالا می رود و گاهی ممکن است که تا انتها خم شود اما نشکند ولی زمانی که به چوب خشک فشار بیشتری نسبت به مقاومتی که دارد وارد شود ، می شکند.

جواب فکر کنید صفحه ۳۴ علوم ششم

آیا همه‌ی زمین لرزه‌ها باعث خرابی در سطح زمین می‌شوند؟ چرا؟
جواب: خیر، بیشتر زمین‌لرزه‌ها خفیف هستند و قدرت آن ها بسیار کم است. زمین لرزه های خفیف باعث آزاد شدن انرژی درونی زمین و جلوگیری از وقوع زمین لرزه های بزرگ تر می شوند.

جواب علم و زندگی صفحه ۳۴ علوم ششم

با توجه به تأثیرات زمین لرزه‌هایی که باعث خسارت‌هایی در محیط زندگی می‌شود، جدول زیر را تکمیل کنید.

جواب فکر کنید صفحه ۳۵ علوم ششم

یکی از بازیکنان فوتبال در مسابقه‌ای بر اثر برخورد با بازیکن حریف، دچار شکستگی ساق پا شد؛ پس از چند ماه استراحت و درمان، دوباره به میدان بازی فوتبال برگشت. به نظر شما اگر همان پای این بازیکن، دوباره آسیب ببیند، احتمال شکستگی پای او در کدام قسمت بیشتر است؟
جواب: چون ساق پا به علت شکستگی قبلی دارای مقاومت کمتری است مجدداً دچار آسیب خواهد شد.

جواب گفت‌وگو صفحه ۳۵ علوم ششم

آیا شما تاکنون زمین لرزه‌ای را تجربه کرده‌اید؟ آیا می‌دانید قبل از وقوع، در هنگام وقوع و پس از وقوع زمین لرزه چه اقداماتی را باید انجام دهید؟ با راهنمایی معلم خود درباره‌ی این موارد گفت‌وگو و جدول زیر را کامل کنید.

جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۳۶ علوم ششم

درباره‌ی مهم‌ترین زمین لرزه‌های ۵۰ سال اخیر ایران، از نظر محل وقوع و خسارت‌های وارد شده، اطلاعات جمع آوری کنید و به کلاس گزارش دهید.
بوئین زهرا:
زمین لرزه بوئین زهرا با شدت ۷/۲ ریشتر و ۱۰۰۰۰ نفر کشته در سال ۱۳۴۱ به وقوع پیوست.
زلزله طبس:
با شدت ۷.۷ ریشتر در سال ۱۳۵۷ و ۱۹ هزار و ۶۰۰ نفر رشته و تخریب ۱۶ روستا را به دنبال داشت.
زلزله رودبار و منجیل:
در سال ۱۳۶۹ با شدت ۷/۴  ریشتری لرزید که ۳۵ هزار نفر کشته به همراه داشت.
زلزله بم:
در سال ۱۳۸۲ با شدت ۶/۶ ریشتر ۴۱ هزار نفر کشته داشت.
آذربایجان شرقی:
 در سال ۱۳۹۱ با شدت ۶/۲ ریشتر و ۳۱۰ نفر کشته و بیش از ۱۸۰۰ مجروح به جای گذاشت.
زلزله ی سرپل ذهاب کرمانشاه(ازگله):
۷/۳ ریشتری در تاریخ ۲۱ آبان سال ۹۶ و تعداد کشته ۶۲۰ نفر بوده است و ۹۳۸۸ نفر زخمی و حدود ۷۰ هزار نفر بی خانمان شدند.

 در کدام کشور، هر ساله تعداد زیادی زمین لرزه های شدید رخ می دهد؟ برای جلوگیری از خسارت های ناشی از زمین لرزه، چه تدابیری اندیشیده اند؟
جواب: کشور ژاپن؛ آنها همه ساختمان ها با قوانین ساختمانی ایمن در برابر زلزله ساخته اند ، نصب دستگاه هایی که به طور خودکار گاز را در اولین لرزش قطع می کند.
در برخی مناطق از خانه‌ های فومی ضد زلزله استفاده میکنند

جواب فعالیت صفحه ۳۶ علوم ششم

با کمک معلم خود و متخصصان مانور زمین لرزه، مکان‌های امن مدرسه خود را شناسایی کنید و شیوه‌ی پناه‌گیری مناسب را در کلاس تمرین کنید.
جواب: زیر میز در چهارچوب کنار دیوارهای استوار و محکم است.
شیوه‌ی پناه‌گیری مناسب به صورت روی یک زانو مینشینیم دستانمان را قلاب و بر روی سرمان میگذاریم سپس در یک چای امن قرار میگیریم

جواب فعالیت صفحه ۳۶ علوم ششم

هنگام پختن برنج در کنار مادر خود بایستید و در زمان جوشیدن، آن را به دقت مشاهده کنید. مشاهدات خود را بنویسید.
جواب: هنگام جوشیدن آب برنج ، حباب هایی از کف قابلمه تشکیل میشود و به جهت بالا حرکت میکنند. چون زیر قابلمه شعله آتش قرار دارد پس کف ظرف بیشتر از بقیه قسمت ها داغ است و دمای زیاد در این قسمت باعث میشود مایع آب در کف ظرف تبدیل به بخار آب شود و حباب تشکیل شود.

– اگر شعله‌ی حرارت زیر ظرف برنج را کاهش یا افزایش دهیم، چه اتفاقی می‌افتد؟
جواب: افزایش شعله باعث زیاد شدن حباب های بخار آب میشود و برعکس وقتی شعله را کم میکنیم بخار های آب هم کم میشود.

– جوشیدن آب برنج را با جوشش مواد مذاب درون زمین مقایسه کنید.
جواب: همین اتفاق برای مواد مذاب درون زمین اتفاق میافتد با این تفاوت که گاز های که خارج میشود علاوه بر بخار آب شامل گاز های دیگر نیز میشود.

جواب فعالیت صفحه ۳۶ علوم ششم

در گروه خود، مقداری خاک رس را با آب، مخلوط و گل رس تهیه کنید. سپس آن را به شکل مخروط آتش فشانی در آورید که دهانه‌ی آن فرو رفته است. پس از خشک شدن، مقداری ماده‌ی شیمیایی آمونیم دی کرومات در دهانه‌ی آن بریزید و با نظارت معلم خود، آن را با شعله‌ی کبریت روشن و نتیجه را مشاهده کنید.
جواب: آمونیم دی کرومات یک ماده جامد تقریباً نارنجی رنگ است بعد از سوختن این ماده گاز نیتروژن و بخار آب و ماده جامد دیگری به رنگ سبز تیره تولید می‌شود این واکنش گرمای زیادی تولید می‌کند و بسیار سریع رخ می‌‌دهد.

جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۳۸ علوم ششم

در مورد آتش‌فشان‌هایی که در سال‌های اخیر فعال بوده‌اند و همچنین کاربرد سنگ‌های آتش فشانی مانند پوکه‌ی معدنی و سنگ پا، اطلاعات جمع آوری کنید و به کلاس گزارش دهید.
جواب: پوکه های معنی به عنوان عایق استفاده میشود و همچنین به دلیل سبک بودن آن در ساختمان سازی استفاده میشود.
سنگ پا در نظافت و مصارف بهداشتی از آن استفاده میشود.

جواب آزمایش کنید صفحه ۳۸ علوم ششم

آیا می‌خواهید یکی از گازهای آتش فشانی را تولید کنید؟
۱- برای این کار مقداری جوش شیرین را در یک لیوان بریزید و سپس به آن مقداری سرکه اضافه کنید.
۲- مشاهدات خود را یادداشت و به کمک معلم خود نوع گاز حاصل را تعیین کنید.
جواب: مشاهده می‌شود به محض ریخته شدن سرکه در جوش شیرین یک تغییر شیمیایی رخ داده با تولید گاز کربن دی اکسید محتوای داخل لیوان به بیرون فوران می‌کند.

جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۳۸ علوم ششم

درباره‌ی آتش‌فشان‌ها اطلاعات و جدول زیر را تکمیل کنید.

جواب فکر کنید صفحه ۳۸ علوم ششم

ساکنان مناطق آتش‌فشانی چه موارد ایمنی را باید رعایت کنند؟
جواب: آماده ی تخلیه ی سریع محل باشند ــ به یک مکان امن پناه ببرند ــ تمامی در ها و پنجره ها را ببندند ــ فاصله گرفتن از جاهای گود هنگام فوران مواد مذاب ــ حفظ بدن از مواد شیمیایی موجود در خاکستر های آتش فشان

درس ۴ :: سفر به اعماق زمین

جواب آزمایش کنید صفحه ۲۶ علوم ششم

آیا داستان تخیلی «سفر به مرکز زمین» را شنیده‌اید؟ در این مورد با گروه خود بحث کنید. آیا به راستی می‌توان به درون زمین سفر کرد؟
جواب: چون هرچه بیشتر به داخل زمین میریم فشار و دما بیشتر میشود.

به نظر شما دانشمندان چگونه درباره درون زمین اطلاعات به‌دست می‌آورند؟
جواب: دانشمندان با استفاده از تغییرات سرعت امواج لرزه ای و مواد مذاب خارج شده از دهانه آتشفشان در بخش های مختلف درون زمین به ویژگی های لایه های درونی زمین پی بردند

جواب گفت‌وگو صفحه ۲۶ علوم ششم

از معلم خود بخواهید که تلفن همراه خود را در حالت لرزشی روی میز قرار دهد و از تلفن دیگری با آن تماس بگیرد.
پس از شماره‌گیری چه اتفاقی می‌افتد؟ در این باره گفت‌وگو کنید.
جواب: تلفن همراه شروع به لرزیدن و حرکت می‌کند و باعث لرزش میز می‌شود.

آیا شما موارد دیگری از لرزش اجسام را می‌شناسید؟ نام ببرید.
جواب: ۱) حرکت برگ درختان در اثر وزش باد
۲) لرزش آب در اثر انداختن سنگ داخل آن
۳) لرزیدن تارهای صوتی در حنجره انسان

جواب سوال صفحه ۲۷ علوم ششم

امواج لرزه‌ای، می‌توانند از سنگ‌های مختلف درون زمین عبور کنند و سفر واقعی خود را انجام دهند. آیا می‌دانید چگونه؟ 
جواب: امواج لرزه ای حرکت نوسانی یا ارتعاشی دارند. این حرکت ها دارای انرژی هستند و با توجه به جنس و نوع سنگ ها با سرعت های مختلف از سنگ های زمین عبور می کنند.

جواب آزمایش کنید صفحه ۲۷ علوم ششم

از یک سر میز آهنی به آن ضربه‌ای بزنید به طوری که هم کلاسی شما در طرف دیگر میز با دست خود لرزش‌های ایجاد شده را حس کند.
همین آزمایش را برای میزهای چوبی و پلاستیکی نیز تکرار و نتیجه‌ی حاصل را با هم مقایسه کنید.
جواب: با توجه به این که تراکم آهن، پلاستیک و چوب با هم فرق می‌کند، لذا موج حاصل از ایجاد لرزش، در ماده‌ای که متراکم‌تر است یعنی آهن، سریع‌تر منتقل می‌شود. ترتیب تراکم و انتقال موج حاصل از لرزش در این سه میز به صورت زیر است.

جواب فکر کنید صفحه ۳۰ علوم ششم

حرکت قطعات سنگ کره روی خمیرکره، باعث پیدایش کدام پدیده‌ها می‌شود؟
جواب: ایجاد زلزله، به وجود آمدن رشته کوه، آتشفشان، جا به جا شدن قاره های زمین، پیدایش چین خوردگی، پدید آمدن سونامی

جواب فعالیت صفحه ۳۰ علوم ششم

در گروه خود مدلی از کره‌ی زمین را بسازید که نشان دهنده‌ی لایه‌های مختلف آن باشد؛ سپس مدل خود را با مدل‌های دیگر مقایسه کنید.
دستور کار:
۱- با گل رس یک کاسه درست کنید و بگذارید تا خشک شود.
۲- پارافین ژله‌ای را داخل یک ظرف، درون آب گرم قرار دهید تا ذوب شود؛ سپس آن را درون کاسه‌ی خشک شده بریزید.
۳- قبل از سفت‌شدن پارافین ژله‌ای، یک توپ پینگ پُنگ بردارید و به سطح خارجی آن مقداری از مخلوط ماسه‌ی ریز و براده‌ی آهن بچسبانید. سپس آن را در وسط پارافین ژله‌ای ثابت نگهدارید تا پارافین سفت شود؛ به طوری که قسمتی از توپ خارج از ژله باشد.
۴- مانند شکل، آن را رنگ آمیزی کنید. 
این فعالیت ، جواب نوشتاری ندارد!

جواب سوال صفحه ۱۸ علوم ششم

در درس قبل آموختید که با افزایش جمعیت، مصرف سالانه‌ی کاغذ در سراسر دنیا به شدت افزایش یافته است؛ به طوری که سالانه باید میلیون‌ها تُن کاغذ تولید شود. به نظر شما تولید این مقدار کاغذ به روش‌های سنتی و دستی امکان‌پذیر است؟ 
جواب: خیر، با توجه به افزایش جمعیت مصرف سالانه کاغذ در سراسر جهان افزایش یافته و همچنین روش سنتی به نیروی انسانی و وقت زیادی نیاز دارد، بنابراین کاغذ را جز به روش‌های صنعتی نمی‌توان تهیه کرد.

شکل‌های زیر، بخش‌هایی از یک کارخانه‌ی کاغذسازی را نشان می‌دهد.
چه نوع مواد و وسایلی در این کارخانه به‌کار رفته است؟ جنس وسایل به کار رفته چیست؟
جواب: مخزن آهنی برای تولید خمیر کاغذ، غلتک آهنی برای صاف کردن خمیر کاغذ، منبع سوخت، ‏آهن جنس اصلی بیشتر قطعات است.

جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۱۹ علوم ششم

فهرستی از صنایع استان، شهر یا روستای خود تهیه و کاربردهای آهن را در هر مورد به‌طور جداگانه مشخص کنید. 
جواب: بیشتر کاربردهای فلز آهن در صنعت فولاد سازی است.
محصول آهن در بسیاری از کاربردهای صنعتی مانند: انواع دستگاه‌ها، پل‌ها، ساختمان‌ها، مخازن، اتوبان‌ها، خودرو سازی، ابزار سازی‌، ساخت سیم، لوله، ورق فولاد، ساخت ریل، دیگ بخار، قطعات ساختمانی، فنر، کارد و چنگال، همچنین تولید آلیاژ چدن به کار می‌رود.
همنطور آهن قراضه و مستعمل مانند بدنه خودروهای فرسوده را می‌توان بازیافت کرد و دوباره مورد استفاده قرار داد که بسیار مقرون به صرفه است.

جواب فکر کنید صفحه ۱۹ علوم ششم

چرا برای خشک کردن خمیر کاغذ و تبدیل آن به ورقه‌های نازک کاغذ از غلتک‌های بزرگ آهنی استفاده می‌کنند؟ دو دلیل بیاورید.
جواب: چون آهن فلز سخت و سنگین و مقاومی است و باعث می‌‌شود آب ورقه های کاغذ سریع خارج شود.

جواب آزمایش کنید صفحه ۲۰ و ۲۱ علوم ششم

۱- یک لیوان بردارید و تا نصف آن آب بریزید؛ سپس در حدود نصف استکان روغن مایع به آن اضافه کنید. حال یک قطعه چوب پنبه و یک قطعه آهن داخل لیوان بیندازید. چه چیزی مشاهده می‌کنید؟ نتیجه‌ی مشاهده‌ی خود را بنویسید.
جواب: قطعه آهن به دلیل زیاد بودن نسبت وزن به حجم (چگالی‌) به زیر مخلوط می‌رود اما قطعه چوب به دلیل پایین بودن چگالیش بر روی مخلوط شناور می‌ماند.

۲- چند قطعه‌ی چوبی، پلاستیکی و فلزی با شکل و اندازه‌ی یکسان بردارید. حال قطعه‌های چوبی را روی یک کفه‌ی ترازو و قطعه‌های فلزی را روی کفه‌ی دیگر قرار دهید. چه چیزی مشاهده می‌کنید؟ این عمل را برای قطعه‌های پلاستیکی نیز انجام دهید و نتیجه‌ی مشاهده‌ی خود را بنویسید.
جواب: کفه‌ای که قطعه آهنی در آن موجود است، پایین‌تر از کفه‌ی دیگر که حاوی قطعه‌ی چوب است قرار می‌گیرد، یعنی در این آزمایش جرم آهن نسبت‌‌ به جرم چوب بیشتر است. در مورد پلاستیک نیز مانند قطعه چوب، کفه‌ای که حاوی آهن است پایین‌تر قرار می‌گیرد. در نتیجه جرم آهن نسبت به چوب و پلاستیک بیشتر است.

۳- مانند شکل، سه قاشق و میله‌ی چوبی، پلاستیکی و آهنی هم شکل بردارید.
الف) با یک جسم سنگین مثل چکش بر سر هر سه میله ضربه‌های یکسانی وارد کنید. چه چیزی مشاهده می‌کنید؟ 
جواب: قطعات چوب و پلاستیک خرد شده و می‌شکنند ولی قطعه آهن در برابر این ضربه مقاومت نشان می‌دهد و نمی‌شکند.آهن فلز سخت و محکمی است،

ب) ابتدا نوک قاشق آهنی را محکم روی قاشق چوبی و پلاستیکی بکشید؛ سپس قاشق چوبی را بردارید و محکم روی قاشق آهنی و پلاستیکی بکشید.
چه چیزی مشاهده می‌کنید؟
جواب: مشاهده می‌کنیم که قاشق چوبی و پلاستیکی داری مقاومت سایشی کمی بوده و ساییده می‌شوند و روی آن‌ها خراش ایجاد می‌شود، ولی قاشق آهنی به علت مقاومت سایشی خوب، از خود، ساییدگی نشان نمی‌دهد.

جواب سوال صفحه ۲۲ علوم ششم

با توجه به شکل‌ها و آزمایش‌هایی که انجام دادید، ویژگی‌های عمومی فلزها را بنویسید (یکی از ویژگی‌ها در زیر نوشته شده است)
جواب: ۱- به غیر از جیوه همه ی فلزات جامد هستند.
۲- رسانای جریان برق هستند.
۳- رسانای گرما هستند.
۴- چکش خوارند و قابلیت مفتول شدن دارند.
۵-دمای ذوب و چگالی و سختی بالایی دارند.
۶- سطح صاف و صیقلی دارند.

جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۲۲ علوم ششم

با کمک بزرگ‌ترها و با استفاده از اینترنت و منابع دیگر درباره‌ی «آهن زنگ نزن» اطلاعاتی را جمع آوری کنید و به‌صورت روزنامه‌ی دیواری به کلاس گزارش دهید.
جواب: اگر رو کشی از عنصر کروم یا روی و یا منگنز به روی فلز آهن کشیده شود آهن زنگ نزن تولید می‌‌شود. به آهن زنگ نزن ( آهن گالوانیزه یا آهن سفید)هم می‌‌گویند. در آن فلز آهن توسط کروم یا روی و یا منگنز در برابر زنگ زدن و خوردگی محافظت می‌شود و از آن در بام‌های شیروانی یا دکل‌ها و… بهره می‌گیرند. در حقیقت این فلزات به اکسیژن اجازه نمی‌دهند تا با فلز آهن ترکیب شده و اکسیدآهن یا زنگ آهن را که زیان‌های اقتصادی زیادی دارد تولید کند. تعویض سالانه‌ی آهن آلات زنگ زده در جهان مقادیر زیادی هزینه را به خود اختصاص می‌دهد.

جواب فکر کنید صفحه ۲۲ علوم ششم

برای ساختن هر یک از وسایل زیر از کدام یک از فلزهای آهن، مس، آلومینیم و طلا استفاده می‌کنند؟ به چه دلیل؟
 زیور آلات : طلا ← زیرا زنگ نمی زند و درخشان و زیباست.
بدنه‌ی اتومبیل : آهن ← زیرا محکم و چکش خوار است.
روکش قرص : آلومینیوم ←زیرا شکل پذیر است و قابلیت ورقه ای شدن را دارد.
سیم برق : مس ← زیرا رسانای خوب جریان برق است.
فرقان : آهن ← زیرا محکم و چکش خوار است.
بدنه‌ی دوچرخه: آهن ← زیرا محکم و چکش خوار است.

آزمایش کنید صفحه ۲۳ علوم ششم

چند عدد میوه مانند لیموترش، پرتقال و کیوی، سرکه‌ی ترشی و مقداری محلول رقیق جوهر نمک و کاغذ پی اچ آماده کنید. تکه‌ای از کاغذ پی اچ را به هر یک از مواد آغشته کنید. مشاهدات خود را بنویسید (کاغذ پی اچ وسیله‌ی شناسایی اسیدها است).
جواب: اسیدها، رنگ کاغذ پی اچ (تورنسل) را قرمز می‌کنند، هر چه تغییر رنگ کاغذ پی اچ به رنگ قرمز نزدیک‌تر باشد اسید قوی‌تر است.

جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۲۳ علوم ششم

۱- در زندگی روزانه از جوهرنمک در چه کارهایی استفاده می‌کنیم؟ 
جواب: اغلب برای نظافت حمام و دستشویی از این محلول استفاده می‌شود. همچنین برخی لکه‌های رنگی را نیز می‌توان با جوهر نمک از بین برد.

۲- هنگام استفاده از جوهرنمک در خانه چه نکاتی را باید رعایت کرد؟
جواب: یک اسید صنعتی قوی و غیر قابل لمس و غیر قابل خوردن است
باید از تماس مستقیم آن با دست جلوگیری کنیم، همچنین از تنفس بخار ناشی از محلول جوهر نمک پرهیز کنیم.

جواب آزمایش کنید صفحه ۲۳ علوم ششم

۱- سه لیوان بردارید و آنها را شماره‌گذاری کنید. داخل هر کدام یک تکه‌ی خرد شده از سنگ مرمر بیندازید؛ سپس به لیوان اولی ۱۰ میلی‌لیتر آب، به دومی ۱۰ میلی لیتر سرکه و به سومی ۱۰ میلی لیتر جوهرنمک اضافه کنید. پس از نیم ساعت مشاهدات خود را یادداشت کنید.
جواب: سنگ مرمر در جوهر نمک حل می‌‌شود، ولی در سرکه فقط مقداری از آن حل می‌‌شود و در آب حل نمی شود.

۲- یک گیاه (مانند گل رز و…) را به کلاس بیاورید و به کمک پَنس و پنبه یکی از برگ‌های آن را به جوهر نمک آغشته کنید. پس از نیم ساعت مشاهدات خود را یادداشت کنید.
جواب: جوهر نمک با جذب آب موجود در برگ گیاه آن را خشک می‌‌کند و می‌‌سوزاند.

جواب فکر کنید صفحه ۲۴ علوم ششم

چرا ورود فاضلاب کارخانه به رودخانه‌ها، مزارع و… به آنها آسیب می‌رساند؟
جواب: زیرا فاضلاب کارخانه ها که اغلب خاصیت اسیدی دارند و باعث لطمه دیدن یا مرگ جانداران می‌‌شود.

جواب گفت‌وگو صفحه ۲۴ علوم ششم

در شکل‌های زیر میزان برق مصرفی برای تهیه‌ی کاغذ از ماده‌ی اولیه (تنه‌ی درخت) و بازیافت کاغذهای باطله نشان داده شده است. این روش‌ها را از جنبه‌های زیر باهم مقایسه کنید:
الف) مقدار مصرف برق: در بازیافت کاغذ در مصرف برق صرفه جویی می‌‌شود.
ب) آلودگی هوا: قطع درختان باعث نابودی درخت ها می‌‌شود و آلودگی هوا افزایش می‌‌یابد.
ج) قیمت تمام شده: هزینه ی تولید کاغذ از چوب بسیار بیشتر از بازیافت کاغذ است.
د) مقدار مصرف آب: در روش بازیافت ، مصرف آب به مراتب کمتر است

جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۲۴ علوم ششم

درباره‌ی یک کارخانه در محل زندگی خود اطلاعاتی جمع آوری و به‌صورت روزنامه دیواری به کلاس گزارش کنید.
جواب:
کارخانه تولید کبریت:
۱- الوارها وارد کارخانه شده و به اندازه‌های مناسب بریده می‌شوند. سپس قطعه‌های بریده شده به اندازه‌های کوچک‌تر تقسیم شده و در نهایت چوب کبریت توسط دستگاه‌های خردکن به دست می‌آید.
۲- چوب‌های کبریت را درون دستگاه جداسازی می‌ریزند تا چوب‌های سالم جدا شوند.
۳- چوب‌های کبریت جدا شده روی صفحاتی قرار گرفته و به پارافین و دیگر مواد شیمیایی مورد نیاز برای سر کبریت آغشته می‌شوند.
۴- در مرحله ساخت قوطی کبریت، ورق‌های چاپ شده برای ساخت قوطی خارجی از چاپخانه دریافت شده و برش می‌خورند. مقوای برش خورده و تا شده نیز از انبار کاغذ دریافت می‌شود. سپس دستگاه ساخت قوطی، قوطی‌ها را شکل داده و قوطی خارجی ساخته می‌شود. کناره‌های قوطی‌ها نیز به مواد شیمیایی مخصوص آغشته می‌شود.
۵- سپس قوطی‌های کبریت در بسته‌های ۱۲ تایی بسته‌بندی می‌شوند و سپس بسته‌ها به صورت کارتن‌های ۱۲۰ تایی بسته‌بندی شده و آماده‌ی حمل و استفاده می‌گردند.

جوابی دیگر:
کارخانه ساخت بستنی:
تولید بستنی در یک کارخانه با فناوری بالا انجام می‌شود. خط تولید بستنی به شرح زیر است:
۱- وزن کردن و ترکیب مواد: در آغاز، مواد خشک و مایع را وزن و حجم‌سنجی می‌کنند. این مواد در داخل یک مخزن حرارت داده شده و ترکیب می‌شوند تا حالت یکسانی پیدا کنند. این کار به طور خودکار انجام می‌گیرد.
۲- پاستوریزه و هموژنیزه کردن: پس از ترکیب، آن را پاستوریزه می‌کنند، یعنی ابتدا حرارت زیادی به ترکیب می‌دهند، سپس آن را به سرعت سرد می‌کنند تا میکروب‌های آن کشته شوند.
۳- عمل‌آوری: ترکیب پاستوریزه شده برای عمل‌آوری و رسیدن، به مدت ۴ ساعت در دمای ۲ تا ۵ درجه سانتی‌گراد همراه با هم‌زن ملایم نگهداری می‌شود.
۴- انجماد: مخلوط پس از رسیدن در دمای ۳- تا ۶- درجه سانتی‌گراد، سرد و یخ زده می‌شود.
۵- افزودن مواد: مواد مختلفی مانند برش میوه، اجزای خشک (مانند مغز و تکه‌های میوه) و شکلات به بستنی اضافه می‌شوند.
۶- بسته‌بندی و قالب‌گیری: بستنی در ظروف لیوانی، قیفی یا لیتری جای‌گذاری می‌شود.
۷- سفت کردن و سردخانه‌گذاری: بستنی را برای اینکه کاملاً سفت شود، در تونل مخصوصی با درجهٔ ۲۰- سانتی‌گراد عبور می‌دهند و کاملاً سفت می‌کنند. سپس آن را به سردخانه منتقل می‌کنند و روی طبقه‌ها یا قفسه‌ها در دمای ۲۵- درجه سانتی‌گراد نگهداری می‌کنند.
۸- پوشش‌دهی و بسته‌بندی: لیوان‌ها و ظروف را بعد از پوشش‌دهی درون کارتن بسته‌بندی می‌کنند و به بازار مصرف ارسال می‌کنند.

زنگ علوم