درس 23
درس بیست و سوم : خرمشهر در دامان میهن
۱- رزمندگان اسلام در جبهه ها چه می کردند؟
پاسخ: در جبهه ها، رزمندگان اسلام (ارتش، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و بسیج) به دعا و راز و نیاز با خدا مشغول بودند و سخت میجنگیدند. آن ها آماده ی هرگونه فداکاری بودند. در سخت ترین شرایط به هم کمک می کردند و با یکدیگر مهربان بودند و به هم روحیه و امیدواری می دادند.
۲- صدام پس از اشغال خرمشهر چه کرد؟
پاسخ: صدام پس از اشغال خرمشهر ده ها تانک و ابزار جنگی و چندین لشکر را در مناطق اطراف شهر مستقر کرده بود و می خواست شهرهای دیگر خوزستان را تصرف کند و به حملات خود به شهرهای دیگر هم ادامه می داد.
۳- در زمان اشغال خرمشهر ارتش و سپاه چگونه تقویت شد ؟
پاسخ: در این زمان ارتش و سپاه با پشتیبانی مردم تقویت شدند. نیروهای مردمی که به آنها بسیج می گفتند به یاری ارتش و سپاه آمدند.
۴- خرمشهر چگونه و در چه روزی و چه عملیاتی چگونه آزاد شد؟
پاسخ: سرانجام رزمندگان اسلام با همکاری خلبانان شجاع نیروی هوایی ارتش در عملیات بیت المقدّس توانستند نیروی دشمن را در هم بشکنند. در آخرین مرحله، ارتش صدام با تلفات زیاد و شکست بزرگی روبه رو شد. رزمندگان ایرانی درحالی که از شوق گریه می کردند، بر خاک خرمشهر قدم گذاشتند و خود را به مسجد جامع رساندند؛
۵- خرمشهر در چه روزی و چه عملیاتی آزاد شد؟
خرمشهر در سوم خرداد ماه ۱۳۶۱ در عملیات بیت المقدّس از چنگال دشمن آزاد شد.
۶- با اعلام خبر آزادی خرمشهر مردم ایران چه کردند؟
پاسخ: مردم سراسر ایران با شنیدن این خبر به خیابان ها آمدند و به شادمانی پرداختند. خیابان ها پر از جمعیتی بود که اشک شوق بر چشم داشتند.
۷- امام خمینی (قدّس سره ) پس از آزادی خرمشهر چه فرمودند؟
پاسخ: خرمشهر را خدا آزاد کرد.
۸- پس از آزادی خرمشهر حکومت صدام چه کرد؟
پاسخ: پس از آزادی خرمشهر حکومت صدام سعی کرد با گرفتن کمک های مالی و اسلحه از کشورهای قدرتمند قوای خود را تقویت کند و همچنان به هجوم خود ادامه بدهد.
۹- جنگ چگونه به پایان رسید؟
پاسخ: در سال ۱۳۶۷ ایران آمادگی خود را برای پذیرش قطعنامهی صلح اعلام کرد و جنگ هشت ساله به پایان رسید.
۱۰- در جنگ تحمیلی ملت ایران چگونه از میهن خود دفاع کردند؟
پاسخ: در هشت سال دفاع مقدّس مردم ایران اجازه ندادند حتّی یک وجب از خاک میهن در اشغال تجاوز گران باقی بماند. در مقابل هجوم دشمن به کشور ما، همهی ملت ایران از اقوام و گروه های مختلف، زن و مرد و پیر و جوان ایستادگی و از میهن دفاع کردند. آن عدّه از مردم هم که نمی توانستند در جبهه های جنگ شرکت کنند با روش های دیگر به رزمندگان کمک می کردند.
۱۱- در حفظ استقلال و باز پس گیری مناطق اشغال شده مردم ایران چه کردند؟
پاسخ: برای باز پس گرفتن مناطق اشغال شده ی ایران هزاران نفر از مردم شجاع کشور ما شهید شدند و خانواده ها مشکلات زیادی را تحمّل کردند تا استقلال میهن اسلامی حفظ شود.
۱۲- چرا امام خمینی (قدّس سره) پس از فتح خرمشهر به دست رزمندگان اسلام فرمودند؛ «خرمشهر را خدا آزاد کرد.»
پاسخ: زیرا رزمندگان ایرانی در خرمشهر، فقط با نام و یاد خدا میجنگیدند و اگر عنایت خداوند نبود آنها موفق نمیشدند. یعنی کار بزرگی که ما باورمان نمیشد انجام شد و خرمشهر از چنگال دشمن آزاد شد.
۱۳- اگر شما در زمان جنگ تحمیلی به دنیا آمده بودید و با حمله ی دشمن به خاک ایران روبه رو می شدید، چه کارهایی می کردید؟
پاسخ: من هم پا به پای همهی رزمندگان، نوجوانان، زنان و مردان، به دفاع از خاک کشورم میپرداختم و اجازه نمیدادم دشمن حتی یک وجب از خاک ایران را اشغال کند.
۱۴- حمله ی نظامی رژیم بعثی عراق به ایران در چه سالی صورت گرفت؟
پاسخ: ۳۱ شهریور سال ۱۳۵۹
۱۵- آزاد سازی خرمشهر، (عملیات بیت المقدّس) در چه سالی صورت گرفت؟
پاسخ: سوم خرداد ماه ۱۳۶۱
۱۶- خرمشهر در عملیات ………. و در تاریخ …….. آزاد شد.
پاسخ: بیتالمقدس – سوم خرداد ۱۳۶۱
۱۷- عملیات والفجر ۳ در چه سالی اتفّاق افتاد؟ در این عملیات کدام شهر آزاد شد؟
پاسخ: در مرداد سال ۱۳۶۲ اتفاق افتاد و در خلال این عملیات، شهر مهران آزاد شد.
۱۸- دفاع مقدّس چند سال طول کشید؟
پاسخ: دفاع مقدس ۸ سال طول کشید (از ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ تا ۲۹ مرداد ۱۳۶۷)
۱۹- در جنگ تحمیلی به نیروهای مردمی …بسیج… می گفتند.
۲۰- خرمشهر در عملیات …بیت المقدس… آزاد شد .
۲۱- رزمندگان اسلام پس از قدم گذاشتن بر خاک خرمشهر خود را به مسجد …جامع خرمشهر… رساندند.
۲۲- با پذیرش …قطعنامهی صلح… وسیله ایران جنگ ۸ ساله به پایان رسید.
درس 22
درس بیست و دوم: خرمشهر در چنگال دشمن
۱- جنگ تحمیلی رسماً در چه تاریخی آغاز شد؟
پاسخ: روز ۳۱ شهریور ۱۳۵۹
۲- در جنگ تحمیلی دشمن حملات خود را چگونه شروع کرد؟
پاسخ: پس از حمله هواپیماهای عراقی به بعضی از شهرهای کشور، هجوم زمینی ارتش این کشور نیز به سرزمین جمهوری اسلامی آغاز شد.
۳- امام خمینی در چه زمینه هایی مبارزه می کردند؟
پاسخ: امام خمینی علاوه بر مبارزه با استبداد با استعمارگران نیز مبارزه می کردند.
۴- امام خمینی در مبارزه با استعمار چه عقیده ای داشتند ؟
پاسخ: ایشان همواره به جلوگیری از نفوذ بیگانگان در این کشور و استقلال ایران تأکید می کردند و می گفتند مردم باید خودشان سرنوشت کشور را به دست بگیرند.
۵- چه زمانی کشورهای استعمارگر متوجه شدند که منافع آنها در ایران قطع شده است؟
پاسخ: پس از انقلاب اسلامی، جمهوری اسلامی به وجود آمد و مردم ایران سرنوشت خود را به دست گرفتند و کشورهای استعمارگر متوجه شدند که منافع آن ها در ایران قطع شده است.
۶- با تشکیل جمهوری اسلامی ، چه چیزی برای دشمنان ایران ناخوشایند بود؟
پاسخ: با تشکیل جمهوری اسلامی، ایران یاور مظلومان در جهان شد و از مبارزه مردم فلسطین حمایت کرد و همین موضوع برای دشمنان ناخوشایند بود.
۷- هنگام حمله ارتش عراق به ایران نیروی نظامی ما در چه وضعیتی قرار داشت؟
پاسخ: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تازه شکل گرفته بود و ارتش و سپاه در حال مجهز شدن و نیرو گرفتن بودند و هنوز آمادگی کافی برای دفاع نداشتند.
۸- چرا خرمشهر شهر مهمی است؟
پاسخ: خرمشهر یکی از شهرهای زیبای جنوب غربی ایران و جزء بنادر مهم بازرگانی در خلیج فارس به حساب می آید. این بندر در محل برخورد رود کارون و اروند رود قرار دارد.
۹- ارتش عراق در اول جنگ با چه چیزی روبرو شد؟
پاسخ: ارتش عراق در هفته اول جنگ بعضی از شهر های ایران را اشغال کرد و در همه شهرها با مقاومت سرسختانه مردم رو به رو شد
۱۰- یکی از رویاهای صدام و فرماندهان عراقی چه بود؟
پاسخ: این که خوزستان را به تصرف خود در بیاورند و مالک خرمشهر و اروند رود شوند.
۱۱- مقاومت مردم خرمشهر چگونه بود؟
پاسخ: مقاومت مردم قهرمان خرمشهر در مقابل هجوم ناگهانی دشمن طول کشید و آن ها ۳۴ روز در حالی که وسایل و ابزار کمی داشتند، در مقابل ارتش مجهز به توپ و تانک عراقی ها جنگیدند.
۱۲- جهان آرا که بود و چه کرد؟
پاسخ: محمدعلی جهان آرا فرمانده سپاه پاسداران خرمشهر بود. او و دیگر یارانش شجاعانه در کنار مردم با نیروهای متجاوز جنگیدند.
۱۳- چرا به خرمشهر خونین شهر هم می گویند؟
پاسخ: زیرا پس از این همه مقاومت، دشمن با سربازان بیشتر و سلاح های فراوان به پیشروی ادامه دادند و خرمشهر سقوط کرد و به دست ارتش صدام افتاد. دشمن شهر را غارت کرد و مردم زیادی را به شهادت رساند. به همین دلیل این شهر را خونین شهر نامیدند.
۱۴- پس از سقوط خرمشهر ارتش صدام چه کرد؟
پاسخ: پس از سقوط خرمشهر، ارتش صدام به قصد تصرف آبادان، این شهر را محاصره کردند.
۱۵- وقتی جنگ آغاز شد امام خمینی چه فرمودند؟
پاسخ: من از ملت بزرگ ایران خواهانم که در هر مسئله ای که پیش می آید قوی باشند، قدرتمند باشند، متکی به خدای تبارک و تعالی باشند و از هیچ چیز باک نداشته باشند. ما از آن قدرت های بزرگ نترسیدیم. این (صدام) که قدرتی ندارد، عراق که چیزی نیست.
درس 21
درس بیست و یک: مبارزه ی مردم ایران با استعمار
۱- دولت های قدرتمند در ایران بر سر چه چیزی با یکدیگر رقابت داشتند؟
پاسخ: دولت های قدرتمند بر سر نفوذ در ایران با یکدیگر رقابت میکردند
۲- چه چیزی اجازه دخالت به بیگانگان در ایران را میداد؟
پاسخ: حکومت های نا لایق در ایران به بیگانگان اجازه دخالت و نفوذ میدادند.
۳- مردم ایران در مقابل استعمارگران چه میکردند؟
پاسخ: مردم کشور ما همواره با استعمارگران مبارزه میکردند. از هر منطقه کشور ما انسان های بزرگ و فداکاری برخاستند و برای کوتاه کردن دست بیگانگان از کشور تلاش کردند و در این راه رنج زیادی را تحمل کردند. حتی از جان خود گذشتند.
۴- چند شخصیت بزرگ را که با استعمار در ایران مبارزه کردند نام ببرید؟
پاسخ: امیر کبیر
– میرزا کوچک خان
– رئیس علی دلواری
– دکتر مصدق
– آیت الله سید ابوالقاسم کاشانی
– سید حسن مدرس
-شیخ محمد خیابانی
– امام خمینی
۵- پیروزی انقلاب اسلامی به رهبری چه کسی بود؟
پاسخ: امام خمینی (ره)
۶- روز ملی شدن صنعت نفت چه روزی است؟ چرا این روز تعطیل رسمی است؟
پاسخ: ۲۹ اسفند روز ملی شدن صنعت نفت است . در چنین روزی در سال ۱۳۲۹ مجلس شورای ملی شدن صنعت نفت را تصویب کرد تا دست بیگانگان را از نفت ایران کوتاه کند . (قبل از آن دولت انگلستان با به دست گرفتن استخراج نفت در ایران ، سرمایه ی ملی ما را غارت میکردند.)
۷- رهبر ملی و مذهبی که باعث ملی شدن صنعت نفت شدند را بنویسید.
پاسخ: دکتر محمد مصدق و آیت الله سید ابوالقاسم کاشانی
۸- اقدامات امیر کبیر را بنویسید .
پاسخ: تاسیس مدرسهی دارالفنون
– انتشار روزنامه ی وقایع اتفاقیه
– تاسیس چند کارخانه
– کوتاه کردن دست بیگانگان از امور داخلی ایران
۹- نام اصلی امیر کبیر را بنویسید .
پاسخ: میرزا تقی خان فراهانی معروف به امیر کبیر که صدراعظم ناصرالدین شاه بود.
۱۰- رئیس علی دلواری و میرزا کوچک خان به مبارزه با چه کسانی پرداختند؟
پاسخ: رئیس علی با نیروهای انگلیس که به جنوب ایران نفوذ کرده بودند. به مبارزه پرداخت و میرزا کوچک خان به مبارزه با قوای روس و انگلیس پرداخت و از رشت قیام کرد.
درس 20
درس بیستم : درس بیست و یکم : استعمار چیست ؟
۱- چهار قرن پیش اروپائیان چه محصولاتی را و از چه طریقی از مسلمانان خریداری می کردند؟
پاسخ: اروپائیان از طریق دریای مدیترانه و شمال آفریقا، محصولاتی نظیر شکر، قهوه، کاغذ، قطب نما، داروی گیاهی و ادویه را از مسلمانان خریداری می کردند.
۲- علوم و فنون مسلمانان چگونه به اروپا رسید؟
پاسخ: حدود چهار قرن پیش، تجارت و داد و ستد میان اروپائیان و مسلمانان گسترش یافته بود در این رفت و آمدها، علوم و فنون مسلمانان مورد توجه آنها قرار می گرفت. اروپائیان کتاب های پزشکی جهان اسلام و بسیاری کتاب های دیگر علوم اسلامی را به زبان خودشان ترجمه کردند و توانستند از این علوم استفاده کنند. به تدریج علوم و فنون مسلمانان از طریق مختلف به اروپا انتقال یافت.
۳- دو نمونه از اختراعات آن دوره در اروپا را نام ببرید؟
پاسخ: اختراع دستگاه چاپ به وسیله گوتنبرگ و تلسکوپ به وسیله گالیله
۴- علوم جغرافیا و ستاره شناسی چه کمکی به اروپائیان کرد؟
پاسخ: این دو علم در شناخت سرزمین ها و راه های دریایی و تجارت به اروپائیان کمک کرد.
۵- اروپائیان چگونه در دریانوردی پیشرفت کردند؟
پاسخ: اروپائیان از نقشه هایی که جغرافی دانان مسلمان از جهان ترسیم کرده بودند، قطب نما و شیوه های کشتی سازی آنها استفاده کردند و توانستند کشتی های محکم تر و پر سرعت تری بسازند و در دریانوردی مهارت پیدا کنند.
۶- چه عواملی موجب قدرتمندی اروپاییان شد؟ نام ببرید.
1- علوم و فنون از جهان اسلام به اروپا انتقال یافت.
2- تجارت و بازرگانی در اروپا رونق یافت.
3- اروپاییان در علم و هنر پیشرفت کردند.
4- اروپاییان با اکتشاف جغرافیایی استعمارگری را آغاز کردند.
۷- اروپائیان با پیشرفت در دریانوردی به چه فکری افتادند؟
پاسخ: آن ها به این فکر افتادند که سرزمین های جدیدی را کشف کنند.
۸- مردم کدام دو کشور اروپایی پیشگامان کشف سرزمین های جدید بودند؟
پاسخ: پرتغالی ها و اسپانیایی ها پیشگام بودند. آنها توانستند در طی سالها با کشتی های متعدد، قاره آفریقا را دور بزنند. به شرق آسیا بروند و بعد قارهی آمریکا را نیز کشف کنند.
۹- اروپائیان پس از ورود به سرزمین ها جدید چه می کردند؟
پاسخ: راه برای هجوم دولتهای قدرتمند اروپایی به آن سرزمینها باز می شد. آن ها این سرزمینها را میان خود تقسیم می کردند. ساکنان بومی آن ها را می کشتند یا به صورت برده در می آوردند و منابع و ثروت های آن ها را غارت می کردند
۱۰- استعمارگر چیست؟
پاسخ: اگر کشوری به بهانه آباد کردن در کشورهای دیگر دخالت و نفوذ کند تا منابع و ثروت آن کشور را غارت کند، به آن استعمارگر می گویند.
۱۱- مستعمره چیست؟
پاسخ: به سرزمین هایی که استقلال سیاسی و اقتصادی نداشته باشند و تابع حکومت استعمارگر باشند، مستعمره می گویند.
۱۲- دو شیوه استعمار را بنویسید؟
پاسخ: گاهی به سرزمین های دیگر حمله نظامی کرده و آنها را اشغال کرده اند تا منابع آن کشور را غارت کنند. گاهی نیز سعی کرده اند از کشورهای دیگر امتیازاتی بگیرند یا روابطی با آنها برقرار کنند که به نفع خودشان باشد.
۱۳- انقلاب اسلامی ما با استعمارگران چه کرد؟
پاسخ: تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی استعمارگران به شیوه های مختلف در کشور ما نفوذ کرده بودند. انقلاب اسلامی دست بیگانگان را از کشور کوتاه کرد.
۱۴- بیشتر نفوذ و دخالت بیگانگان در کشور ما در چه دوره ای اتفاق افتاد؟
پاسخ: بیشتر نفوذ و دخالت بیگانگان در کشور ما در دوره حکومت های قاجاریه و پهلوی بوده است.
۱۵- نمونه هایی از امتیازات و دخالت های بیگانگان در کشور ما را بنویسید؟
پاسخ: طبق عهدنامه های گلستان و ترکمانچای بخشهایی از شمال کشور ایران جدا و به روس ها داده شد. برای مثال، باکو، ایروان، نخجوان و قفقاز.
طبق قرارداد رویترز حق احداث را ه آهن و بهره برداری از معادن و منابع جنگل ها و قنات های ایران به مدت ۷۰ سال به انگلیسی ها داده شد.
طبق یک قرارداد روس و انگلیس ایران را بین خود تقسیم کردند. مناطق شمال تا مرکز ایران تحت نفوذ روسیه و مناطق جنوبی تحت نفوذ انگلیس قرار گرفت.
انگلیسی ها رضاخان را به قدرت رساندند و او را شاه کردند تا دست نشانده آن ها باشد و هر کاری به او بگویند، انجام دهد.
طبق قرارداد هایی با دولت انگلیس، این کشور از نفت ایران بهره می برد و نفت متعلق به خود ما نبود.
آمریکا، محمدرضا شاه پهلوی را به قدرت رساند تا او برنامه هایی را که آمریکا می خواست، در ایران پیاده کند.
درس 19
درس نوزدهم : همسایگان ما
۱- مرز را تعریف کنید؟
پاسخ: مرز یک خط مشخص است که کشوری را از کشور دیگر جدا میکند.
۲- مرز بین دو کشور چگونه تعیین میشود؟
پاسخ: برای تعیین مرز، ابتدا کشور ها بر سر خطوط مرزی به توافق میرسند و مابین خود خطوطی را معیّن میکنند سپس نقشه کش ها، با دقت نقشه هایی از مرزها ترسیم میکنند. در مرحله بعد بر طبق آن نقشه، روی زمین در محل، خطوط مرزی علامت گذاری میکنند. این علامت ها معمولاً میله ها یا تیرک هایی است که در زمین فرو میکنند.
(مُعَیَن یعنی تعیین کردن ، قرار دادن)
۳- پاسگاه های مرزی چه وظیفه ای به عهده دارند؟
پاسخ: در این پاسگاه ها، افرادی مشغول دیده بانی و حفاظت از مرزها هستند تا عبور غیر قانونی از مرز صورت نگیرد. مرزبانان پر تلاش از این راه به کشور خدمت میکنند.
۴- خط مرزی تنها روی زمین نیست، یعنی چه؟
پاسخ: خط مرزی تنها روی زمین نیست. بلکه فضای بالای مرز زمینی هم جزء آن است. یعنی در بالای مرزهای زمینی، یک دیوار فرضی وجود دارد.
۵- خلبانان در هنگام عبور از مرز هوایی یک کشور چه باید بکنند؟
پاسخ: خلبانان در هنگام عبور از مرز هوایی یا آسمان یک کشور باید به آن کشور اطلاع بدهند و برای ورود از آنها اجازه بگیرند.
۶- ایران با کدام کشور طولانی ترین مرز را دارد؟
پاسخ: با عراق که ۱۴۵۸ کیلومتر است.
۷- کوتاهترین مرز ایران با کدام کشور است؟
پاسخ: با ارمنستان که ۳۵ کیلومتر است.
۸- چگونه پدیده های طبیعی مرز بین کشورها را به وجود میآورند؟
پاسخ: گاهی یک پدیده طبیعی مانند رودخانه، کوه، بیابان و دریاچه بین دو کشور قرار دارد و از همان پدیده ها برای تعیین مرز استفاده میکنند. مثلاً ارتفاعات آرارات بخشی از مرز ایران و ترکیه را تشکیل میدهد.
۹- رودهای مرزی ایران را نام ببرید و بگویید هر رود ایران را از کدام کشور جدا میکند؟
پاسخ: رود اترک که بخشی از مرز ایران و ترکمنستان است .
رود ارس که بخشی از مرز ایران با کشور های آذربایجان و ارمنستان و ترکیه است . رود اروند که بخشی از مرز ایران و عراق است.
۱۰- کدام کشور ها از طریق دریا با ما همسایه هستند؟ نام ببرید.؟
پاسخ: کویت، عربستان، قطر، امارات و عمان
۱۱- گذرنامه چیست؟
پاسخ: برای این که یک فرد از کشور خارج بشود، به گذرنامه یا پاسپورت نیاز دارد برای مثال وقتی یک فرد ایرانی میخواهد به کشور دیگر برود، باید از دولت ایران گذرنامه بگیرد. گذرنامه مانند شناسنامه خارجی فرد است و در آن مشخصات فرد و ایرانی بودن او ذکر شده است.
۱۲- روادید چیست؟
پاسخ: برای مسافرت به کشور دیگر باید از سفارتخانه آن کشور اجازه گرفت. به این اجازه روادید یا ویزا میگویند وقتی یک کشور به یک فرد ویزا میدهد، به او اجازه یا پذیرش داده است تا به آن جا سفر کند.
۱۳- کشور ما با کشور های همسایه چگونه روابطی دارد؟
پاسخ: ما با کشورهای همسایه خود روابط مختلفی داریم. بخشی از روابط ما روابط بازرگانی است ما همچنین با کشورهای همسایه روابط فرهنگی داریم .
۱۴- روابط فرهنگی ما با کشور های همسایه در چه مواردی است؟
پاسخ: سفرهای زیارتی و همچنین سفر هایی برای دیدن آثار تاریخی
۱۵- شباهت های بین ما و کشورهای همسایه را نام ببرید.
پاسخ: مردم همه کشورهای همسایه ایران به جز ارمنستان مسلمان هستند.
در کشورهایی مانند افغانستان و پاکستان زبان فارسی رایج است و مردم این کشورها به زبان و ادبیات فارسی علاقهمند هستند.
جشن ها و اعیاد مانند جشن نوروز و جشن عید فطر و عید قربان
۱۶- نوروز را علاوه بر ایران در کدام کشور ها جشن میگیرند؟
پاسخ: افغانستان، پاکستان، ترکمنستان، آذربایجان، ترکیه
۱۷- در پاکستان نوروز را چه مینامند؟
پاسخ: عالم افروز
درس 18
درس هجدهم : دریا , نعمت خداوندی
۱- آیه ۱۴ سورهی نحل چه چیزی را به عنوان نعمت یادآوری میکند؟
پاسخ: دریا را به عنوان نعمت یاد آوری میکند.
۲- یکی از مهمترین دلایل اهمیت خلیج فارس چیست و چرا به آن انبار نفت جهان میگویند؟
پاسخ: زیرا منابع سرشار نفت و گاز در این منطقه بسیار زیاد است. مقدار این منابع در خلیج فارس به قدری زیاد است که به این منطقه انبار نفت جهان میگویند.
۳- نفت و گاز از کدام قسمت های خلیج فارس استخراج میشود؟
پاسخ: نفت و گاز از کف خلیج فارس در ناحیه کم عمق نزدیک به ساحل استخراج میشود.
۴- نفت کشورهای خلیج فارس چگونه به سایر کشور ها انتقال پیدا میکند؟
پاسخ: همه روزه نفتکش های عظیمی از خلیج فارس و تنگه هرمز عبور میکنند و نفت کشورهای نفت خیز را به سایر کشورهای جهان انتقال میدهند.
۵- در دریای های ایران چند نوع ماهی وجود دارد و چه فوایدی دارند؟
پاسخ: در دریاهای ایران صد ها نوع ماهی زندگی میکنند که هر یک ارزش غذایی و طعم خاصی دارند و بعضی هم زینتی هستند.
۶- دریای خزر بزرگترین منبع چه نوع از ماهیان است؟
پاسخ: دریای خزر بزرگترین منبع ماهیان خاویاری در جهان است.
۷- به کدام ماده غذایی مروارید سیاه گفته میشود؟
پاسخ: خاویار یا تخم ماهیان خاویاری دریای خزر به مروارید سیاه مشهور و از گرانترین غذاهای جهان است.
۸- صید ماهی در دریای خزر از چه زمانی تا چه زمانی ممنوع است؟
پاسخ: صید ماهی در دریای خزر از اوایل بهار تا اوایل پاییز ممنوع است
۹- چرا صید ماهی در دریای خزر از اوایل بهار تا اوایل پاییز ممنوع است؟
پاسخ: زیرا این زمان زمان تخم ریزی ماهیان این دریا است .
۱۰- ماهیگیری در دریاهای ایران چگونه انجام میشود؟
پاسخ: برای ماهیگیری در آبهای اطراف سواحل از کشتی ها و لنج های کوچک استفاده میشود اما صیادان برای ماهیگیری در آبهای عمیق به کشتی های مجهز نیاز دارند. در این کشتی ها لوازم پیشرفته ماهیگیری و سرد خانه وجود دارد.
۱۱- ماهی های دریای خزر را نام ببرید؟
پاسخ: کولی، سفید، سوف، کپور، کفال، کیلکا، ماهیان خاویاری (تاس ماهی، اوزون برون، دراکول، فیل ماهی)
۱۲- آبزیان خوراکی خلیج فارس و دریای عمان را نام ببرید؟
پاسخ: ماهی سرخو، سنگسر، حلوا، قباد، شوریده، زبیده، میگو، ماهی شیر
۱۳- کنسرو ماهی چگونه تهیه میشود؟
پاسخ: ماهی ها را پس از صید با کامیون های یخچال دار به کارخانه کنسرو سازی ماهی حمل میکنند در آنجا ماهی را به قطعات بزرگ برش میدهند و در دیگ های مخصوص میریزند تا در مدت معینی بپزد، بعد دستگاه خودکار، تکه های پخته شده را درون قوطی میریزد و نمک و روغن به آن اضافه میکند، هوای قوطی ها نیز خارج میشود تا فاسد نشوند.
۱۴- در شهرهای بندری مردم بیشتر به چه شغل هایی مشغولند؟
پاسخ: در شهرهای بندری علاوه بر ماهیگیری و صیادی عده ای از مردم به بارگیری و باراندازی کالاهای کشتی ها مشغول هستند. در این مناطق انبارهایی نیز برای نگهداری کالاها به وجود آمده است و برخی از مردم به شغل انبارداری مشغول هستند و همچنین عده ای از مردم در کارخانه های کشتی سازی و لنج سازی یا مراکز تعمیر آن ها مشغول هستند .
۱۵- در اطراف کدام شهرها کارخانه های کشتی سازی و لنج سازی وجود دارد چند نمونه را نام ببرید؟
پاسخ: در اطراف بندرعباس، بوشهر و چابهار در جنوب ونکا در سواحل دریای خزر نمونه ای از این مراکز هستند.
۱۶- نقش دریا در صنعت گردشگری ایران چگونه است؟
پاسخ: همه ساله عده زیادی از مردم کشور ما برای تفریح و گذراندن تعطیلات تابستان به سواحل شمالی ایران سفر میکنند. سواحل زیبای جنوبی ایران و جزایر کیش و قشم و بندرعباس و چابهار نیز برای گردشگری در فصل زمستان مناسب هستند و مسافران از دریا، بناهای تاریخی و بازارها ی این نواحی دیدن میکنند.
۱۷- چند گونه از موجودات با ارزشی که در خلیج فارس و دریای عمان زندگی میکنند را نام ببرید؟
پاسخ: خلیج فارس و دریای عمان از بزرگترین زیستگاه های موجودات دریایی هستند. ماهی های تزیینی، مرجان ها، صدف ها و لاکپشت های کمیاب و پستاندارانی چون دلفین ها و نهنگ ها در آنها زندگی میکنند.
درس 17
درس هفدهم : ویژگی های دریاهای ایران
۱- ایران از چه جهت های جغرافیایی به دریا دسترسی دارد؟
پاسخ: از شمال و جنوب
۲- دریا و اقیانوس چیست؟
پاسخ: دریاها گودال های پر از آبی هستند که به اقیانوس ها راه دارند. اقیانوس ها پهنه های بسیار بزرگ آبی کره زمین هستند.
۳- چرا دریای خزر در واقع یک دریاچه میگویند؟
پاسخ: چون به اقیانوس راهی ندارد.
۴- چرا به دریاچه خزر ، دریا میگویند؟
پاسخ: به آن دریا میگویند چون وسعت آن بسیار زیاد است و در واقع بزرگترین دریاچه جهان است.
۵- دریای خزر در طول تاریخ چه نام هایی داشته است؟
پاسخ: دریای خزر در طول تاریخ نام های گوناگونی مانند دریای گیلان، دریای مازندران، دریای قزوین، دریای گرگان و … داشته است. در نقشه های خارجی این دریا کاسپین نامیده میشود.
۶- عمق دریای خزر در شمال و جنوب آن چگونه است؟
پاسخ: عمق دریای خزر در نواحی شمالی آن بسیار کم است به طوری که در بعضی نواحی به کمتر از ۱۰ متر میرسد اما در نواحی جنوبی نزدیک به ایران، عمق آن بیش از ۱۰۰۰ متر است.
۷- رودهایی که از ایران به دریا خزر میریزند چه چیزی را به وجود آورده اند؟
پاسخ: رودهایی که از ایران به این دریا میریزند، جلگه حاصلخیزی را در طول ساحل دریا به وجود آورده اند.
۸- چند رود که به دریای خزر میریزند، نام ببرید.
پاسخ: سفید رود ، چالوس ، هراز ، گرگان
۹- دریای خزر، ایران را به کدام کشورها مربوط میکند؟
پاسخ: ترکمنستان ، قزاقستان ، روسیه ، آذربایجان
۱۰- خلیج را تعریف کنید.
پاسخ: به پیشروی آب دریا ها در خشکی خلیج میگویند.
۱۱- خلیج فارس از پیشروی آب کدام دریاها در کدام خشکی ها به وجود آمده است؟
پاسخ: خلیج فارس از پیشروی آب دریای عمان و اقیانوس هند در خشکی های ایران و عربستان به وجود آمده است .
۱۲- ساحل خلیج فارس در داخل خاک ایران از کجا تا کجا است؟
پاسخ: ساحل خلیج فارس از دهانه اروند رود تا بندر عباس امتداد یافته است.
۱۳- خور چیست و برای چه چیزی مناسب است؟
پاسخ: در کناره های خلیج فارس بریدگی های عمیقی وجود دارد که ساکنان اطراف به آن ها خور میگویند و خورها برای ایجاد بندر و پهلو گرفتن کشتی ها بسیار مناسب هستند.
۱۴- ساحل دریای عمان در داخل خاک ایران از کجا تا کجا است؟
پاسخ: ساحل دریای عمان از بندر عباس تا بندر گواتر امتداد دارد.
۱۵- دریای عمان به کدام اقیانوس راه دارد؟
پاسخ: به اقیانوس هند
۱۶- تنگه چیست؟
پاسخ: به آبراهه ای که دو دریا را به هم وصل میکند، تنگه میگویند.
۱۷- نام تنگه ای که خلیج فارس را به دریای عمان مربوط میکند، چیست؟
پاسخ: تنگه هرمز
۱۸- چند رود که به دریاهای جنوب میریزند، نام ببرید.
پاسخ: اروند رود – جراحی – رود هندیجان – رود مُند – رود شور – رود سرباز
۱۹- جزیره های کشور ما در خلیج فارس را نام ببرید و بگویید بزرگترین جزیره کدام است؟
پاسخ: خارکو – خارک – لاوان – هندورابی – کیش – فرور – بنی فرور – سیری – تنب کوچک – تنب بزرگ – ابوموسی – هرمز – قشم ، که قشم بزرگترین جزیره است
۲۰- ایران از طریق خلیج فارس با کدام کشورها همسایه است؟
پاسخ: امارات ، قطر ، عربستان ، کویت ، عراق
۲۱- تعدادی از منابع تاریخی که نام خلیج فارس در آنها ذکر شده است را نام ببرید.
پاسخ: کتیبه داریوش پادشاه هخامنشی – کتاب های دانشمندان و جغرافی دانان مسلمان چون ابوریحان بیرونی – نقشه های اروپاییان از عصر اکتشافات جغرافیایی
۲۲- تفاوت خلیج فارس و دریای عمان را بنویسید .
پاسخ: الف : شوری آب خلیج فارس از دریای عمان بیشتر است .
ب : عمق خلیج فارس از دریای عمان بسیار کمتر است . خلیج فارس به طور متوسط ۳۰ متر عمق دارد. اما عمق دریای عمان به سمت اقیانوس هند بیشتر است و در اطراف چابهار به حدود ۳۰۰۰ متر میرسد .
پ: در خلیج فارس جزیره های بزرگ و کوچکی سر از آب بیرون آورده اند که بسیاری از آنها متعلق به ایران است .
درس 16
درس شانزدهم : لباس از تولید تا مصرف
۱- در گذشته بیشتر مردم لباس خود را چگونه تهیه میکردند؟
پاسخ: در گذشته بیشتر مردم برای تهیه لباس به خیاط مراجعه میکردند و خیاط نیز اندازه آنها را میگرفت و با پارچه ای که مشتری ها به او میدادند و به سلیقه آن ها، لباسی برایشان میدوخت.
۲- امروزه بیشتر مردم لباس خود را چگونه تهیه میکنند؟
پاسخ: امروزه بیشتر مردم پوشاک مورد نیاز خود را به صورت آماده از فروشگاه های مختلف میخرند.
۳- کارگاه های تولید لباس چرا به وجود آمدند؟
پاسخ: با گذشت زمان و افزایش جمعیت، چون دیگر یک یا چند خیاط نمی توانستند نیازهای تعداد زیادی از مردم را برآورده کنند، کم کم کارگاه های تولید لباس به وجود آمدند. در این کارگاه ها انواع لباس به تعداد زیاد تولید میشود.
۴- تولید انبوه چیست؟
پاسخ: به تولید کالا به یک شکل و تعداد زیاد “تولید انبوه” گفته میشود.
۵- پارچه مورد نیاز برای کارگاه های تولید لباس چگونه تولید میشود؟
پاسخ: پارچه از نخ درست میشود. نخ ممکن است طبیعی یا مصنوعی باشد. پس از تولید نخ در کارخانه های نخ ریسی، نخ ها به کارخانه پارچه بافی (نساجی) فرستاده میشود.
۶- صاحبان کارگاه های تولید لباس پارچه را از چه کسانی میخرند؟
پاسخ: از عمده فروشان
۷- در کارگاه های تولید لباس، برش کار چه وظیفه ای بر عهده دارد؟
پاسخ: برش کار از روی الگوهایی که دارد پارچه ها را میبرد الگو ها برای افراد با قد و وزن مختلف در اندازه های مختلف تهیه شده و اندازه ها با شماره مشخص میشود .
۸- خیاط ها در کارگاه های تولید لباس چگونه وظایف را بین خود تقسیم میکنند؟
پاسخ: هر یک از خیاط هایی که در کارگاه هستند، یک بخش از لباس را میدوزند. برای مثال یک نفر فقط آستین میدوزد و لباس ها را به دیگری میدهد. نفر بعدی یقه ها را متصل میکند. فرد دیگری دکمه و زیپ به لباس میدوزد.
۹- خط تولید چیست؟
پاسخ: همه کسانی که در کارگاه مشغول به کار هستند، بخشی از کار تولید را انجام میدهند تا کالا به صورت نهایی آماده شود. به این همکاری “خط تولید ” گفته میشود.
۱۰- لباسی که انتخاب میکنیم باید با باورهای دینی ما تناسب داشته باشد یعنی چه؟
پاسخ: لباس باید پوشش مناسب را برای یک زن یا مرد مسلمان در حضور افراد نا محرم و در اجتماع فراهم کند. رعایت حجاب و عفاف موجب وقار و متانت شخص میشود.
۱۱- در هنگام خرید لباس به چه چیزهایی باید توجه کرد؟
پاسخ: در هنگام خرید باید لباسی را انتخاب کنیم که هم جنس آن خوب باشد و هم از نظر قیمت مناسب باشد. یعنی با بودجه ما تناسب داشته باشد.
۱۲- بودجه چیست؟
پاسخ: بودجه یعنی مقدار پولی که میتوانیم برای انجام یک کار یا خرید یک چیز بپردازیم.
۱۳- بهتر است به چه نکاتی ، قبل و در هنگام تهیه و خرید لباس توجه کنیم؟
پاسخ: برای خرید آن پول توجیبی مان را پس انداز کنیم.
در شست و شوی لباس هایمان با خانواده همکاری کنیم.
در هنگامیکه ضرورت ندارد لباس جدید نخریم و با تعمیر لباس های قدیمی از آن استفاده کنیم.
لباس های ایرانی بخریم و بپوشیم و آن را متناسب با باورهای دینی انتخاب کنیم.
در هنگام خرید لباس پرس و جو کرده و قیمت ها را مقایسه کنیم و متناسب با بودجهی خود خرید کنیم.
۱۴- مغازه دار ها ، لباس ها را با مبلغی بیشتر از آن چه کار از کارگاه تولیدی خریده اند ، به مردم میفروشند. چرا؟
پاسخ: این سود برای تأمین هزینه هایی نظیر اجاره مغازه ، حقوق کارکنان ، پرداخت قبض آب و برق و گاز و ادارهی زندگی فرد مغازه دار است.
انواع لباس
درس پانزدهم : انواع لباس
۱- چه عواملی باعث تفاوت در نوع لباس پوشیدن میشود؟
پاسخ: موقعیت های مختلف ، گروه های مختلف اجتماعی و شغلی، فصول مختلف سال، نواحی مختلف آب و هوایی، فرهنگ مختلف اقوام، رسوم مختلف مذهبی (مثال مراسم حج)، مراسم مختلف عرفی (عروسی یا عزاداری).
۲- تفاوت لباس در موقعیت های مختلف را با چند مثال بیان کنید؟
پاسخ: لباس منزل ما با لباس مدرسه و با لباسی که در مهمانی میپوشیم، فرق دارد. وقتی میخواهیم ورزش کنیم از لباسهای ورزشی یا لباسهای راحت استفاده میکنیم. بعضی از لباس ها را نیز در مراسم مختلف اجتماعی میپوشیم. برای مثال در مراسم عزاداری برای حضرت اباعبدالله امام حسین (ع) لباس سیاه بر تن میکنیم.
۳- تفاوت لباس های گروههای اجتماعی و شغلی نشان دهنده چیست؟
پاسخ: لباسهای این گروه ها بسته به کار و نقش آنها در اجتماع، متفاوت است. ما میتوانیم از روی لباس این گروه ها پی ببریم که شغل و حرفهی این افراد چیست یا چه خدمتی به اجتماع میکنند.
۴- چرا در زمستان بیشتر از رنگهای تیره و در تابستان از رنگهای روشن استفاده میکنیم؟
پاسخ: زیرا رنگ های تیره نور خورشید را بیشتر جذب میکنند و رنگ های روشن نور خورشید را کمتر جذب میکنند.
۵- چرا در کشور ما پوشاک مردم در نواحی مختلف آب و هوایی از نظر شکل، جنس و رنگ با هم فرق میکند؟
پاسخ: در کشور عزیز و پهناورمان ایران، تنوع آب و هوایی وجود دارد. یعنی نوع آب و هوا در همه جا یکسان نیست. در بعضی جاها آب و هوا گرم و خشک، در بعضی جاها سرد، در بعضی مکانها گرم و مرطوب و در بعضی نواحی معتدل است که این باعث تفاوت در نوع پوشاک مردم مناطق مختلف کشور ما میشود.
۶- چند نمونه از اقوام ایرانی را که لباس مخصوص دارند نام ببرید؟
پاسخ: در کشور پهناور ما اقوام مختلفی مانند فارس، ترک، لر، گیلک، کرد، بلوچ و … زندگی میکنند هر یک از این اقوام لباس های مخصوص به خود دارند.
۷- چگونه در قدیم با دیدن یک فرد پی میبردند که او اهل کدام قسمت کشور است؟
پاسخ: لباسهای محلی در گذشته بیشتر مورد استفاده قرار میگرفته است به طوری که در قدیم هر کس از روی شکل لباس فرد دیگر میتوانست حدس بزند که او اهل کدام منطقه ایران است.
۸- برخی از جلوه های لباس ها، در طی زمان همچنان ثابت ماندهاند یک مثال بزنید.
پاسخ: اگر در تصاویر دوره های مختلف تاریخی دقت کنیم، میبینیم که مردان همواره سرپوش داشتهاند و این سرپوش تاج، انواع کلاه، عمامه، دستار و نظایر آن بوده است.
۹- پوشاک ما در تابستان و زمستان چه تفاوتهایی با هم دارد؟
پاسخ: در تابستان لباسهای نازک، نخی و پنبهای میپوشیم که گرمای بدن را به بیرون هدایت کند و بدن را خنک نگه دارد، اما در زمستان، لباس هایی ضخیم و پشمی میپوشیم که گرمای بدن را حفظ کند.
۱۰- به نظر شما چرا لباس های محلی را در موزهی مردم شناسی حفظ و نگهداری میکنند؟
پاسخ: چون لباسهای محلی ارزشمند هستند و بخشی از فرهنگ هر منطقه محسوب میشوند. از طریق لباس محلی، میتوان مردم آن منطقه و آداب و رسوم آنها را شناخت. با حفظ و نگهداری لباسهای محلی، در واقع فرهنگ و هویتمان را حفظ میکنیم.
۱۱- پوشاک مردم در نواحی مختلف آب و هوایی از نظر … شکل … ، … جنس … و … رنگ … با هم فرق میکند.
۱۲- امروزه لباس های محلی اغلب در … مراسم … یا … جشن های خاص … پوشیده میشوند.
۱۳- در موزهی … مردم شناسی … میتوانیم انواع لباس های محلی را مشاهده کنیم.
۱۴- در زمان های گذشته گروه های مختلف اجتماعی مانند … شاهزادگان ، … روحانیون … و … نظامیان … لباس های مخصوص به خود میپوشیدند.
برنامه ریزی برای اوقات فراغت
درس چهاردهم : برنامه ریزی برای اوقات فراغت
۱- اوقات فراغت را تعریف کنید؟
پاسخ: انسانها، اغلب اوقات خود را برای انجام کار یا تحصیل یا وظایف و تکالیفی که بر عهده دارند صرف میکنند، به اوقاتی که فرد از این امور فارغ یا آسوده است، اوقات فراغت میگویند.
۲- فراغت چگونه زمانی است و معمولا چگونه سپری میشود؟
پاسخ: فراغت زمانی است که پس از انجام کار یا تکالیف درسی، فرصت پیدا میکنیم تا به فعالیت های دلخواه خودمان مانند کارهای هنری، ورزش و بازی و سرگرمی های مفید یا آموختن مهارتهای مختلف بپردازیم.
۳- چه زمان هایی برای انجام فعالیت های دلخواه دانش آموزان مناسب است؟
پاسخ: برای دانش آموزان، روزهای تعطیل و همچنین تعطیلات تابستان فرصت خوبی برای انجام فعالیت های دلخواه است. برای استفاده از اوقات فراغت باید برنامه ریزی مناسب داشته باشیم تا بتوانیم بهترین و مفید ترین استفاده را از این اوقات ببریم.
۴- چند راه استفاده از اوقات فراغت را نام ببرید؟
پاسخ: شرکت در مجالس مذهبی- حضور در مشارکت های اجتماعی- پرداختن به هنر و سر گرمی- رفتن به مسافرت (سیر و سفر)- مطالعه و مهارت آموزی- بازی و ورزش
۵- چند نمونه از کارهایی را که در اوقات فراغت به تنهایی میتوانید انجام دهید بنویسید؟
پاسخ: مطالعه یا حل کردن جدول، ساختن کاردستی، پرورش حیوانات یا جمع آوری مجموعه های سنگ و تمبر
۶- چند نمونه از کار هایی را که در اوقات فراغت بهتر است به صورت گروهی انجام دهید بنویسید؟
پاسخ: سفرهای زیارتی یا دیدار اقوام یا رفتن به گردشگاه ها را بهتر است همراه خانواده یا دوستان انجام دهیم.
۷- منظور از در نظر گرفتن شرایط و امکانات برای پر کردن اوقات فراغت چیست؟
پاسخ: ممکن است در محل زندگی ما برخی از امکانات وجود نداشته باشد یا پول کافی برای دسترسی به آن ها نداشته باشیم. در این صورت بهتر است از روش های دیگر که با امکانات و هزینهی کمتری قابل انجام است، استفاده کنیم.
۸- چند نمونه از روش های پر کردن اوقات فراغت در گذشته را بنویسید؟
پاسخ: شرکت در مراسم و جشن ها، شرکت در مسابقات زور آزمایی و تیراندازی، مجالس نقالی و بازیهای گروهی
۹- چند بازی قدیمی را که از گذشته تا کنون در نواحی مختلف ایران رایج بوده اند را نام ببرید؟
پاسخ: قایم باشک (قایم موشک)، نون بیار کباب ببر، عمو زنجیر باف، الک و دولک، باد بادک بازی و طناب بازی.
۱۰- تعدادی از مکانهاى عمومى گذران اوقات فراغت را بنویسید؟
پاسخ: کتابخانه های عمومی- سالن های تئاتر و سینما- نمایشگاه ها- بوستان ها (پارک ها)- مجموعه های شهر بازی- اردوگاه ها- مجتمع های فرهنگی- هنری و …
۱۱- چند مورد از رفتار های مناسب هنگام حضور در ورزشگاه ها را بنویسید؟
پاسخ: برای تهیهی بلیت، نوبت را در صف رعایت کنیم.
از مسخره کردن یک تیم یا هواداران آن خودداری کنیم و فقط تیم مورد علاقه مان را تشویق کنیم.
از اموال عمومی حفاظت کنیم- با نظم و آرامش به سالن ها وارد یا خارج شویم.
با انتظامات یا کارکنان ورزشگاه همکاری کنیم و …
۱۲- چند مورد از رفتار های مناسب هنگام حضور در بوستان ها (پارک ها) را بنویسید؟
پاسخ: روی چمن ها راه نرویم و فقط از پیاده رو ها استفاده کنیم
گل ها را نچینیم
زباله ها را در سطل های مخصوص بریزیم و …
۱۳- برخی از مؤسسات و سازمان هایی که در امور اوقات فراغت فعالیت میکنند را نام ببرید؟
پاسخ:
– کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
– سازمان دانش آموزی
– سازمان فرهنگی هنری شهرداری
– سازمان تربیت بدنی
– سازمان آموزش فنی و حرفه ای
– وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و …