هر یک از ما هنگام روبه‌رو شدن با پدیده‌ها و اتفّاقات، ممکن است نسبت به‌علت وقوع آنها تصوّرات متفاوتی داشته باشیم. شما در درس یک اتفاق عجیب به هنگام فرضیه‌سازی با این تفاوت مواجه شدید. در این درس نیز با تماشای فیلم «آخر خط» فرضیه‌سازی، تحلیل و درک علتّ وقوع برخی از وقایع را تمرین می‌کنید.

گفت‌وگو کنید صفحه ۷۰ تفکر و پژوهش ششم

پس از تماشای فیلم «آخر خط» درباره‌ی پرسش‌های زیر در کلاس گفت‌وگو کنید.
– ماشین فرسوده چه مشکلاتی ایجاد کرده بود؟
جواب: – ترافیک از جمله دیر رسیدن ماشین آتش نشانی ، آمبولانس ، و ماشین پلیس
– آلودگی صوتی و درآخر آلودگی هوا
– کسانی که ماشین فرسوده را نمی‌دیدند در مورد علّت ترافیک چه تصوّری می‌توانستند داشته باشند؟
جواب: برخی فکر می کردند که خرابی جاده و یا تصادف باعث ترافیک شده و برخی دیگر نیز فکر می کردند که جاده توسط حیوانات یا انسان ها بسته شده است .
– آیا همیشه علّت وقوع همه‌ی پدیده‌ها را می‌توان دید؟ در صورت ندیدن علّت، آیا می‌توان آن‌را حدس زد؟ چگونه می‌توان این‌کار را کرد؟
جواب: خیر ما نمی توانیم علت همه اتفاق ها را بفهمیم و یا ببینیم ، در صورت ندیدن علت پدیده ها می توانیم با استفاده از تجربه و قوه تخیل خود علت وقوع برخی از آنها را حدس بزنیم. میتوانیم با سوال کردن و مطالعه درمورد آنها علت این کار را بفهمیم.
– اگر نتوانیم علّت وقوع پدیده‌ها را ببینیم آیا می‌توانیم بگوییم که وجود ندارند؟ با مثال پاسخ خود را بیان کنید.
جواب: خیر چون دانش کافی برای فهمیدن آن نداریم مثلا چگونگی بوجود آمدن دنیا و کهکشان ها چون وقتی نمیدانیم آن ها چطور بوجود آمده اند و قبل از آنها چه چیزی بوده است پس نمیتوانیم بگوییم آنها وجود ندارند.

فعالیت در خانه صفحه ۷۱ تفکر و پژوهش ششم

با توجّه به گفت‌وگوهایی که در کلاس کردید، سه واژه‌ی و برای تفاوت کاربرد آنها مثال‌هایی بنویسید. توجّه داشته باشید هدف، ارائه‌ی تعریف یکسان برای واژه‌ها نیست. هر یک از شما می‌تواند تعریف خود را با مثال ارائه دهد.
یادداشت من
🟥 پیر:
یعنی از سن جوانی و میانسالی عبور کرده و به سن پیری رسیده و در مورد انسان به کار میرود
مثال:
درختان کهن، انسان های پیر و حیوانات پیر

🟥قدیمی: 
یعنی از مدتها پیش بوده و در مورد اشیا به کار می رود
مثال:
گوشی های تلفن ۱۰ سال پیش و یا ماشین های فرسوده

🟥فرسوده:
یعنی از بس کار کرده تمام قطعاتش کهنه شده و قابل استفاده نیست
مثال:
ماشین های فرسوده و یا خانه های فرسوده و فرو ریخته.

درس لی لی حوضک

شما در دوران تحصیل با نظام‌های گوناگون مانند منظومه‌ی شمسی، بدن انسان، چرخه‌ی آب، خانواده، مدرسه، جامعه، رایانه، اتومبیل و … آشنا شدید. نظام یا سیستم مجموعه‌ی منظّمی از اجزای به هم وابسته است که برای رسیدن به هدفی مشترک با یکدیگر در ارتباط هستند. در این فصل شما از طریق بازی، تماشای فیلم و شنیدن داستان با مفهوم سیستم، رابطه‌ی اجزا و نقش آنها در رسیدن به هدف آشنا می‌شوید و تفکّر نظام‌مند را تمرین می‌کنید.
چرا افراد در موقعیت‌های یکسان مانند هم عمل نمی‌کنند؟ چطور می‌توان درباره‌ی رفتار خود و دیگران قضاوت کرد؟ چطور می‌توان بر دیگران تأثیر گذاشت؟ در این درس شما با مشاهده‌ی فیلم «لی‌لی حوضک»، درباره‌ی وقایع داستان، علّت وقوع آنها و رفتارهای متفاوت نسبت به آن گفت‌وگو می‌کنید. در این گفت‌وگوها مهارت‌های تفکّر به‌خصوص توانایی استدلال شما پرورش می‌یابد.

گفت‌وگو کنید صفحه ۶۸ و ۶۹ تفکر و پژوهش ششم

پس از نمایش فیلم درباره‌ی این پرسش‌ها گفت‌وگو کنید.
– در این فیلم چه دیدید؟ (در پاسخ به این پرسش درباره‌ی ویژگی‌های شخصیتی حیوانات، روند وقایع، تغییرات، نمادها، جزئیات صحنه‌های فیلم گفت‌وگو کنید.)
جواب: خلاصه داستان به این صورت است که مرغ و خروس صاحب یک جوجه می‌شوند. جوجه هنگام بازی، به دلیل بی‌تجربگی و پرت شدن حواسش به ماهی‌ها، داخل حوض پر از آب می‌افتد. مرغ و خروس برای نجات جان او بلافاصله دست به کار می‌شوند و از حیوانات دیگر جنگل کمک می‌خواهند، اما حیوانات جنگل به درخواست‌های مرغ و خروس بی‌توجهی می‌کنند و تنها به مشکلات خود فکر می‌کنند.
پس از نگرانی‌ها و ناامیدی‌های فراوان مرغ و خروس، امید نجات می‌رسد. بز، برخلاف دیگر حیوانات، احساس مسئولیت می‌کند و سعی می‌کند دیگر حیوانات را برای نجات جوجه متقاعد کند. حیوانات جنگل به صحبت‌های بز گوش می‌دهند و با همکاری لاک‌پشت، کرم و پروانه، قایقی از حیوانات می‌سازند تا جوجه را از حوض بیرون بیاورند. نقش بز به عنوان ناجی داستان می‌تواند اشاره‌ای به بز کوهی به عنوان نماد ایران باستان باشد.

– رفتار هر یک از حیوانات در موقع شنیدن درخواست کمک خروس چه بود؟
جواب: توجهی به خواسته او نمی کردند، از کنارش می‌گذشتند.
– بز چگونه روی بقیه‌ی حیوانات اثر گذاشت؟ چگونه باعث تغییر هر کدام از حیوانات شد؟ – چرا کمک خواستن خروس تأثیری در حیوانات نداشت؟
جواب: بز با متانت و آرامش درخواست خود را مطرح کرد تا حیوانات را متحد کند، اما خروس به دلیل ترس و دلهره‌ای که در دلش بخاطر در خطر بودن فرزندش داشت، نتوانسته بود خواسته خود را به خوبی به دیگر حیوانات منتقل کند.
– رفتارهای هر یک از حیوانات این داستان شما را به یاد چه رفتارهایی از مردم می‌اندازد؟
جواب: اتحاد، هم‌فکری، مشورت، دست‌گیری و در نهایت رسیدن به هدف مورد نظر

فعالیت در خانه صفحه ۶۹ تفکر و پژوهش ششم

هرکس معیارهایی دارد و در هر موقعیت بر اساس معیارهای خود، رفتار می‌کند و درباره‌ی رفتار خود و دیگران قضاوت می‌کند. معیارهای هر کس از منابع معتبر یا غیرمعتبر کسب می‌شود؛ این منابع شامل افراد مانند اعضای خانواده، همسالان، معلّمان، صاحب‌نظران و …، و رسانه‌ها مانند کتاب‌ها، صدا و سیما، روزنامه‌ها، شبکه‌های مجازی و … است. این منابع از اعتبار یکسان برخوردار نیستند. با گفت‌وگو با اعضای خانواده بنویسید شما معیارهای خود را چگونه کسب کرده‌اید؟ چقدر به اعتبار آنها اطمینان دارید؟
جواب: – ما بیشتر معیار های زندگی خود یا در درجه نخست از شناخت خود از خداوند به دست آورده ایم . سپس با قرار گرفتن در محیط های خانوادگی و آموزش ها تربیت هایی که توسط پدر و مادر خود به دست آورده ایم. سپس با قدم نهادن در راه مدرسه ، از معلمین خود آموخته‌ایم.

درس از کجا بدانم؟

در درس اوّل و دوم پروژه‌ی پژوهشی با روش‌های گردآوری اطّلاعات و ویژگی‌های یک پرسش مناسب ژوهشی آشنا شدید. در درس سوم و چهارم، گردآوری اطّلاعات با استفاده از روش نظرسنجی و مشاهده را تجربه کردید. در این درس یکی دیگر از روش‌های گردآوری اطّلاعات را به‌صورت عملی اجرا می‌کنید.

گفت‌وگو کنید صفحه ۵۷ تفکر و پژوهش ششم

– در کلاس راجع به پرسش زیر گفت‌وگو کنید. مناسب‌ترین روشِ گردآوری اطّلاعات برای پاسخ‌گویی به پرسش زیر کدام روش است؟ چرا؟ 
جواب: استفاده از مطالعه منابع تاریخی است. زیرا اطلاعات دقیق درباره وقایع تاریخی گذشته ، تنها از طریق بررسی اسناد، کتاب‌ها و مقالات تاریخی معتبر قابل دستیابی است.

«دلایل تغییر پایتخت ایران، در زمان کریم خان زند چه بوده است؟»

کار گروهی صفحه ۵۷ تفکر و پژوهش ششم

– در گروه خود قرار گیرید.
– یک پرسش طرح کنید که بهترین روش برای پاسخ به آن استفاده از منابع چاپی و الکترونیکی باشد.

پرسش گروه: …تأثیر انقلاب صنعتی بر توسعه شهرها در قرن نوزدهم چه بوده است؟…

– پرسش گروه خود را با توجّه به آنچه که درباره ی ویژگی‌های پرسش مناسب آموختید بررسی کنید.
– در صورت لزوم پرسش را اصلاح کنید.
پرسش اصلاح شده: …انقلاب صنعتی چگونه باعث توسعه و تغییر ساختار شهرها در قرن نوزدهم شد؟…

خلاصه‌ی گزارش صفحه ۵۹ تفکر و پژوهش ششم

نام گروه: نام گروه تان 
نام اعضای گروه: نام اعضای گروه تان 

۱- گروه شما چه موضوعی را برا ی گردآوری اطّلاعات انتخاب کرد؟
جواب: دلایل شکست ساسانیان از عرب ها
۲- برای گردآوری اطّلاعات از چه منابعی (کتاب‌ها، مجلّات، صفحات اینترنتی و …) استفاده کردید؟ آنها را نام ببرید.
جواب: کتاب علت شکست ساسانیان در برابر اعراب (فرهاد دستگردی)
کتاب ایران در آستانه سقوط ساسانیان
کتاب سقوط ۲۱ (نوشته محمد حسن بردبار)
کتاب تاریخ ایران باستان
۳- درباره‌ی منابعی که استفاده کردید، جدول زیر را کامل کنید.

فعالیت تکمیلی صفحه ۶۰ تفکر و پژوهش ششم

با مشورت آموزگار، مربّی پرورشی، کتاب‌دار مدرسه نام چند سایت معتبر برای گردآوری اطّلاعات را بنویسید.

roshd.ir
fa.wikipedia.org
hamyar.in
tebyan.net

جواب کار گروهی صفحه 51 تفکر و پژوهش ششم

پرسش زیر را در گروه خود بررسی کنید.
دانش‌آموزان مدرسه‌ی شما در زنگ تفریح چه رفتارهایی انجام می‌دهند؟
پاسخ: بعضی ها مشغول خوردن خوراکی هستن ؛ بعضی ها با هم بازی میکنند مثل فوتبال و بعضی ها نیز مشغول درس خواندن هستند

فکر می‌کنید برای پاسخ به این پرسش از چه روشی برای گردآوری اطلاعات باید استفاده کرد؟ چرا؟
پاسخ: از روش مشاهده: زیرا تنها از این طریق است که می‌توان اطلاعات این پرسش را به دست آورد.

جواب  برنامه ریزی کنید صفحه 52  تفکر و پژوهش ششم

به صورت گروهی با هماهنگی آموزگار خود یکی از پایههای تحصیلی مدرسه )به جز پایهی ششم( و نوع رفتاری را که میخواهید مورد مشاهده قرار دهید انتخاب کنید. رفتارها  میتواند شامل نحوه ی استفاده از آبخوری، نوع خوراکیهای مورد مصرف، بازیها، رفتار با دیگران و… باشد. هر گروه میتواند یک یا تعدادی از این موارد را برای مشاهده انتخاب کند.
براساس نوع رفتاری که برای مشاهده انتخاب کردید پرسش گروه خود را بنویسید.
پاسخ: چرا بعضی از دانش آموزان در زنگ تفریح درس میخوانند
رفتار آنها هنگام ایستادن در صف برای رفتن به کلاس چگونه است؟

درباره ی کارهایی که برای گردآوری اطلاعات لازم است انجام دهید گفتوگو کنید. 
هر عضو گروه چند نفر را مورد مشاهده قرار خواهد داد؟
پاسخ: 10 نفر

اعضای گروه در چه زمانی این کار را انجام میدهند؟
پاسخ: زنگ تفریح

چه نکات اخلاقی را باید در اینکار رعایت کنید؟
پاسخ: به حریم خصوصی افراد کاری نداشته باشیم – از پرسیدن سوالاتی که باعث ناراحتی فرد میشود بپرهیزیم

گزارش خود را چگونه ثبت و ارائه خواهید کرد؟
پاسخ: میتوانیم گزارش خود را روی برگه بنویسیم .

پاسخ: از الفاظ رکیک استفاده نکنیم  -یک گوشه ی حیاط بایستیم و مزاحم بچه ها نشویم

جواب خلاصه گزارش صفحه 53 تفکر و پژوهش ششم

نام گروه:  نام گروه خودتون رو بنویسید
نام اعضای گروه: نام اعضای گروه خودتون رو بنویسید
پایه ی تحصیلی دانش آموزانی که مورد مشاهده قرار دادید: پایه پنجم
تعداد دانش آموزانی که توسط گروه شما مورد مشاهده قرار گرفت: ۴۰ نفر

جواب جدول صفحه 54 تفکر و پژوهش ششم

جدول زیر را با کنار هم قرار دادن نتایج کار اعضای گروه کامل کنید. رفتارهای مورد مشاهده توسط اعضای گروه تعیین میشود و ممکن است کمتر از ردیفهای جدول باشد.

جواب صفحه 55 تفکر و پژوهش ششم

رفتارهای مورد مشاهده ی گروه را به ترتیب از بیشتر به کمتر مرتب کنید.
پاسخ: این بخش بر عهده شما میباشد.

در صورت امکان رفتارهای مورد مشاهده ی گروه را به دو گروه (خوب و بد، درست و نادرست و …) تقسیم کنید. 
پاسخ: برای این قسمت باید یک جدول به صورت زیر تهیه کنید.

برای اینکه رفتارهای نامناسب مورد مشاهده در مدرسه کمتر شود، چه پیشنهاد هایی دارید؟
ایجاد برنامه های شاد و مفرح
انجام مسابقات ورزشی

 جواب فعالیت تکمیلی صفحه 56 تفکر و پژوهش ششم

پس از برگزاری جلسه ی ارائه ی گزارش پژوهش، نتایج کار گروه خود را با سایر گروه ها مقایسه کنید و به پرسشهای زیر پاسخ دهید.
– بین رفتارهای دانش‌آموزان پایه‌های اوّل تا پنجم چه شباهت‌ها وتفاوت‌هایی وجود دارد؟
پاسخ: خوردن خوراکی – دویدن – آب خوردن و …

بین رفتارهای دانشآموزان پایه های اول تا پنجم چه شباهت ها وتفاوت هایی وجود دارد؟ 
پاسخ: شباهت ها : خوردن خوراکی
تفاوت ها : نوع بازی کردن

در کلاس دربارهی رفتارهای مورد مشاهده گفتوگو کنید. نتیجهگیری خود از گفتوگوها را بنویسید.
در زنگ تفریح داشتن یک برنامه خوب باعث شادی بیشتر میشود.

جواب کار گروهی صفحه 47 تفکر و پژوهش ششم

دانش آموزان مدرسه شما کدام درس را بیشتر دوست دارند ؟ چرا؟
پاسخ: کتاب تفکر و پژوهش
زیرا این کتاب انسان را به تفکر درباره شگفتی های اطراف و آفریده های خداوند وا میدارد و باعث می گردد تا ما درمورد آنها پژوهش و کاوش کنیم .

فکر میکنید برای پاسخ به این پرسش از چه روشی برای گردآوری اطلاعات باید استفاده کرد؟ چرا؟ 
پاسخ: نظرسنجی، چون می‌ توانیم از طریق مصاحبه یا تنظیم پرسشنامه، میزان علاقه‌ ی دانش‌ آموزان به درس‌ ها را متوجه شویم.

جواب خلاصه گزارش صفحه 49  تفکر و پژوهش ششم

نام گروه: (یک نام برای گروه قرار دهید)

نام اعضای گروه : (نام اعضای گروه را بنویسید)

پایهی تحصیلی دانش آموزانی که از آنها نظرسنجی کردهاید:  مثلا پایه ششم یا پایه پنجم

تعداد دانش آموزانی که از آنها نظرسنجی کردهاید: 10 نفر

با کنار هم قرار دادن نتایج کار اعضای گروه جدول زیر را کامل کنید.

مربوط به دانش آموز !

در پای های که شما از آنها نظرخواهی کردید دانشآموزان کدام درس را بیشتر دوست داشتند؟ چرا؟ 
پاسخ: جواب بر عده شما میباشد اما میتوانید بنویسید مثلا علوم چون به آن علاقه بیشتری داشتند.

جواب صفحه ۵۰ تفکر ششم 👇

بهترین درس از نظر دانش آموزان:
پاسخ: فارسی
دلایل دانش آموزان :
پاسخ: چون فارسی داستان های جذابی دارد که ما میتونیم ازش همه چیز یاد بگیریم

جواب فعالیت تکمیلی صفحه 50 تفکر و پژوهش ششم

پس از برگزاری جلسه ی ارائه ی گزارش پژوهش، نتایج کار گروه خود را با سایر گروه ها مقایسه کنید و به پرسش های زیر پاسخ دهید. 

بیشترین تعداد در هر پایه مربوط به کدام درس است؟
پاسخ: پایه ی اول :ریاضی
پایه ی دوم :فارسی
پایه ی سوم : فارسی
پایه‌ی چهارم: ریاضی
پایه ی ششم: ریاضی
(کتاب ریاضی بیشترین درس ها را دارد برای مثال ریاضی هفتم 9 فصل و هر فصل نیز تقریبا 4 درس دارد)

آیا بین نظرات دانش آموزان پایه های اول تا ششم تفاوت وجود دارد؟
پاسخ: بله همه بیشتر مطالعات اجتمایی را بیشتر دوست داشتند
چون با تاریخ آشنا میشویم با فرهنگ ایران آشنا میشویم

1 پس از مشاهده، سه پرسش که با آیا شروع میشود و سه پرسش که با چرا شروع میشود، بنویسید. 

✔ سوال با { آیا} ✔
– آیا خورشید آبی وجود دارد؟
– آیا در مشتری جاذبه وجود دارد؟
– آیا به تازه گی سیاره ایی کشف شده است؟

✔ سوال با { چرا } ✔
– چرا دایناسور ها منقرض شدند؟
– چرا زمین سیاره ی سوم است؟
– چرا بشر آفریده شد؟

جواب ارسالی در نظرات همگام درس :
۱) آیا یزد گرم است؟
۲) آیا تهران پایتخت ایران است؟
۳) آیا بیماری کرونا از بین خواهد رفت؟
۴) چرا زمین گرد است؟
۵) چرا آسمان آبی است ؟
۶) چرا خورشید داغ و بزرگ است ؟

جواب گفت ‌و گو کنید صفحه 43 و 44 تفکر و پژوهش ششم

پرسش هایی که با چرا شروع میشوند، چه شباهتی با هم دارند؟
پاسخ:
1)پاسخ همهی آنها را میتوان از روش مطالعهی کتاب بهدست آورد.
2) همگی به پرسش دربارهی خلقت ارتباط دارند.
3) در مورد علت وقوع اتفاقات هستند
.4) آنها را میتوان با مطالعهی کتاب و پیدا کردن علت خلقت پاسخ داد

1_ پرسش هایی که با آیا شروع می شوند ، چه شباهتی با هم دارند ؟
پاسخ: همه ی آنها به دنبال یک پاسخ بله یا خیر هستند .

2 _ به پرسش هایی فکر کنید که با ( چگونه ، چطور ) آغاز می شود . دو نمونه از آنها را بنویسید .
پاسخ: چگونه می توانیم سیستم ایمنی بدنمان را بالا ببریم ؟
چطور می توان فرزندان را مدیریت کرد ؟

جواب پرسش طرح کنید صفحه 46 تفکر و پژوهش ششم

حال یکی از پرسش های خود را بنویسید، آن را براساس ویژگی های پرسش پژوهشی مناسب بررسی کنید و نتایج آن را در جدول زیر علامت بزنید. 
پرسش من:
چرا خالق ما را خلق کرده؟؟
جواب جدول همه(بلی)

در صورتی که پرسش شما برخی از این ویژگیها را ندارد، آن را اصلاح کنید یا پرسش دیگری با ویژگی های بالا طرح کنید. .
پرسش اصلاح شده: چرا خدای توانمند ما را آفریده؟؟

درس نارنجی پوش امانتدار

موقعیت‌هایی وجود دارد که ما ناگزیر به انتخاب بین خوب و بد هستیم. در چنین شرایطی به چه چیزهایی باید توجّه کنیم؟ در این درس شما با قرار گرفتن در یک موقعیت فرضی، انتخاب‌های ممکن و دلایل آن‌را بررسی می‌کنید و از این راه مهارت‌های خود را در بیان افکار، استدلال و تصمیم‌گیری تقویت می‌کنید.

کار فردی صفحه ۳۱ تفکر و پژوهش ششم

پس از خواندن خبرهای صفحه‌ی قبل، چه پرسش‌هایی در ذهن شما مطرح شد؟ دو مورد را بنویسید.
۱- چرا رفتگر پس از پس دادن پول را به پولدار شدن ترجیح داد؟
۲- این افراد بعد از این که کیف را به صاحبانشان پس دادند، چه حسی داشتند؟

خود را به جای شخصیت‌های این خبرها قرار دهید.
چه احساساتی در شما پیدا می‌شود؟
– اگر من به جای صاحب کیف بودم:
پاسخ: اراحت می شدم ، اما سعی میکردم که آرامش خود را حفظ و بر خدا توکل کنم.

– اگر من به جای یابنده‌ی کیف بودم:
پاسخ: ممکن بود احساساتی مانند ترس یا اضطراب نیز داشته باشم، به خصوص اگر کیف حاوی پول یا اشیاء قیمتی باشد و احساس مسئولیت می‌کردم که کیف را به صاحبش برسانم 

چه تصمیمی می‌گرفتید؟
– اگر من به جای یابنده‌ی کیف بودم: (پس از باز کردن کیف و آگاهی از اشیای داخل آن)
پاسخ: با خانواده خود مشورت میکردم که چگونه و از چه راهی ، کیف را به صاحبش برگردانم و به خوبی از امانت نگه داری میکردم تا سالم به دست صاحبش برسد

کار فردی صفحه ۳۲ تفکر و پژوهش ششم

– اگر من به جای صاحب کیف بودم: (پس از آگاهی از پیدا شدن کیف)
پاسخ: به خاطر امانت داری به نحو شایسته و با احترام از فرد یابنده تشکر میکردم. خدا را شکر کرده و مقداری پول را به نیازمندان می دادم.

– فرض کنید این کیف متعلّق به یکی از اعضای خانواده‌ی شما است، از یابنده‌ی آن چه انتظاری دارید؟ چرا؟
پاسخ: از یابنده‌ی کیف انتظار دارم که امانت‌دار باشد، کیف را به صاحبش برگرداند و برای پیدا کردن او تلاش کند.

گفت‌وگو کنید صفحه ۳۲ تفکر و پژوهش ششم

– در چنین موقعیت‌هایی برای تصمیم‌گیری به چه چیزهایی توجّه می‌کنید؟ چرا؟
پاسخ: حفظ خون سردی، توکل بر خدا، همفکری با دیگران تا بتوانیم بهترین تصمیم را بگیریم.
– آیا مقدار مال پیدا شده در ارزش و اهمّیت برگرداندن آن به صاحبش اثر دارد؟ چرا آری، چرا نه؟
پاسخ: بله ، اگر مقدار مال پیدا شده ناچیز باشد، میتوان ن را از طرف صاحب مال صدقه داد.
– آیا برای تعیین میزان مژدگانی باید به مقدار مالی که پیدا شده توجّه کرد؟ چرا آری، چرا نه؟
پاسخ: خیر چون بر گرداندن امانت یکی از وظایف ماست
– آیا اصولاً انتظار دریافت مژدگانی برای پس دادن مال، درست است؟
پاسخ: خیر زیرا برگرداندن مال گمشده از وظایف اخلاقی هر فرد است.
– اگر صاحب مال مبلغ کمی به‌عنوان مژدگانی داد، چه قضاوتی درباره‌ی او می‌کنید؟ چرا؟
پاسخ: قضاوتی نمیکنم چون انتظاری ندام
– آیا تاکنون چیزی را پیدا کرده‌اید؟ چه تصمیمی گرفتید؟ چرا؟
پاسخ: در طول دوران تحصیل خودم بارها اتفاق افتاده که چیزهایی را پیدا کرده‌ام. در این مواقع، با توجه به آموزه‌هایی که در مدرسه و از خانواده‌ام دریافت کرده‌ام، سعی می‌کنم تصمیمی درست و اخلاقی بگیرم.

فعالیت در خانه صفحه ۳۳ تفکر و پژوهش ششم

احساسات ما در تصمیم گیری هایمان درباره‌ی یک موضوع تاثیر دارد که می تواند نتایج مثبت و منفی به دنبال داشته باشد.
با گفتوگو با اعضای خانواده بنویسید، در چه موقعیت هایی تاثیر احساسات بر تصمیم گیری بجا و مناسب و در چه موقعیت هایی نابجا است؟ با مثال توضیح دهید.
پاسخ: هر تصمیم مثبت یا منفی که از روی احساس گرفته شود می‌تواند نتایج خوب یا بدی در زندگی ما به همراه داشته باشد. به عنوان مثال، اگر به دلیل علاقه به پدر و مادرمان تصمیم بگیریم که به آنها نیکی کنیم و اخلاق و رفتارمان را برای رضایت آنها بهبود بخشیم، این تصمیم درستی است و به آینده‌ی بهتری برای ما منجر می‌شود. اما از سوی دیگر، اگر مثلاً دوستی تصمیم به ترک تحصیل بگیرد و ما نیز تحت تأثیر او این تصمیم را بگیریم، این یک تصمیم نادرست خواهد بود و می‌تواند تأثیرات منفی بر آینده‌ی ما داشته باشد.

خودارزیابی صفحه ۳۵ و ۳۶ تفکر و پژوهش ششم

۱- در درس‌های گذشته‌ی تفکّر و پژوهش، چه چیزهایی آموختید؟
جواب: آموختیم که بعضی از وقت ها به جز ثروت خیلی چیز های با ارزشی است و ارزش هر چیز به پول نیست.
۲- با توجّه به عملکرد خود در فعّالیت‌های جلسات گذشته، جدول زیر را کامل کنید.

۳- با بررسی نوشته‌های خود در صفحات قبلی کتاب، جدول زیر را کامل کنید.

نارنجی‌پوشی که یک میلیارد تومان را پس داد

مردی رفتگر با درآمدی ناچیز و قسط‌ها و قرض‌هایی که تمامی ندارد، بر وسوسه‌ای بزرگ غلبه کرد تا کیفی گمشده را به دست صاحبش برساند؛ کیفی که ارزش آن معادل 166 سال حقوق او بود، کیفی یک‌میلیاردتومانی. 
نارنجی‌پوش 39ساله بجنوردی که «احمد ربانی» نام دارد، سال‌هاست با کارگری روزگار می‌گذراند و با مشکلات مالی دست به گریبان است اما وقتی کیف‌میلیاردی را پیدا کرد آن را بدون هیچ طمع و چشمداشتی به صاحبش پس داد. با او گفت و گویی کرده ایم؛

‌شنیدیم کیف یک‌میلیاردتومانی پیدا کرده و به صاحبش پس داده‌ای؟ ‌کیف را چطور پیدا کردی؟ پنجشنبه‌شب سر کار رفتم. ساعت حدود سه بود که داشتم یک کوچه را جارو می‌کردم. یک دفعه کیف را دیدم. قهوه‌ای رنگ بود. آن را برداشتم تا ببینم کهنه است و آن را دور انداخته‌اند یا اینکه کسی گم‌اش کرده. وقتی در کیف را باز کردم دیدم کهنه نیست. 
‌داخل کیف چه بود؟ مقداری طلا، چند چک و چند پاکت که بعد فهمیدم داخلش سند است. 
‌می‌دانستی محتویات کیف چقدر ارزش دارد؟ آن موقع نه بعدا فهمیدم ولی فرقی نمی‌کرد.
‌وسوسه نشدی کیف را برای خودت برداری؟ اموال مردم را باید پس داد. من قبلا هم چیزهایی مثل موبایل پیدا کرده و به صاحبش داده بودم. این دفعه هم همین کار را کردم. 
‌چطور صاحب کیف را پیدا کردی؟ ساعت پنج صبح به رییسم تلفن زدم و گفتم کیف را پیدا کرده‌ام. بعد آن را به شهرداری بردم و آنجا تحویل دادم. خودشان صاحب کیف را پیدا کردند و بعد به من خبر دادند.
‌صاحب کیف وقتی اموالش را دید چه واکنشی داشت؟ خیلی خوشحال شده بود. خیلی از من تشکر کرد. اصلا نمی‌دانست کیف را کجا گذاشته است. 
‌مژدگانی هم گرفتی؟ یک چک 200‌هزارتومانی به من داد. 
‌حقوق خودت چقدر است؟ ماهی 500‌هزارتومان می‌گیرم. 
‌چند سال است کار می‌کنی؟ 10 سال؛ اول در فضای سبز بودم بعد به بخش عمرانی رفتم و الان سه سال است که رفتگر منطقه یک شهرداری هستم. 

درس ماه بود و روباه

در این درس داستان «ماه بود و روباه» را می‌شنوید یا فیلم آن را می‌بینید. شخصیت اصلی داستان روباهی است که می‌خواهد ماه را برای خودش داشته باشد. شما با گفت‌وگو درباره‌ی موضوع داستان، خواسته‌ها و روابط بین موجودات را از زاویه ی دیگری بررسی و توجّه به نتایج یک فکر و عمل را تمرین می‌کنید.

گفت‌وگو کنید صفحه ۲۹ تفکر و پژوهش ششم

بعد از شنیدن داستان یا نمایش فیلم راجع به موارد زیر گفت‌وگو کنید.
– موضوع کلّی و پیام داستان چه بود؟
جواب: نتیجه هر فکری عمل به آن است.
– چه چیز سبب شد روباه به فکر مالکیت ماه بیفتد؟
جواب: علاقه روباه به ماه و زیبایی و نور آن.
– چرا تلاش‌های روباه برای راضی کردن ماه به نتیجه نمی‌رسید؟
جواب: چون ماه خود را متعلق به همه می دانست و خواست او این بود که در آسمان بدرخشد.
– چرا نویسنده‌ی داستان این شخصیت‌ها را انتخاب کرده است؟ (مثلاً به‌جای روباه چرا خرس، فیل، یا هر حیوان دیگری انتخاب نشده است؟)
جواب: زیرا روباه مکار است و ماه هم دست نیافتنی است.
– به نظر شما از نتیجه‌ی این فعّالیت برای زندگی چه استفاده‌ای می‌توان کرد؟
جواب: در زندگی هیچگاه نباید طمع کنیم و هیچوقت نباید خودخواه باشیم و فقط به خواسته های خود توجه داشته باشیم بلکه باید خواسته های دیگران را نیز درک کنیم و به آن ها احترام بگذاریم.