کارخانه کاغذ سازی
جواب سوال صفحه ۱۸ علوم ششم
در درس قبل آموختید که با افزایش جمعیت، مصرف سالانهی کاغذ در سراسر دنیا به شدت افزایش یافته است؛ به طوری که سالانه باید میلیونها تُن کاغذ تولید شود. به نظر شما تولید این مقدار کاغذ به روشهای سنتی و دستی امکانپذیر است؟
جواب: خیر، با توجه به افزایش جمعیت مصرف سالانه کاغذ در سراسر جهان افزایش یافته و همچنین روش سنتی به نیروی انسانی و وقت زیادی نیاز دارد، بنابراین کاغذ را جز به روشهای صنعتی نمیتوان تهیه کرد.
شکلهای زیر، بخشهایی از یک کارخانهی کاغذسازی را نشان میدهد.
چه نوع مواد و وسایلی در این کارخانه بهکار رفته است؟ جنس وسایل به کار رفته چیست؟
جواب: مخزن آهنی برای تولید خمیر کاغذ، غلتک آهنی برای صاف کردن خمیر کاغذ، منبع سوخت، آهن جنس اصلی بیشتر قطعات است.
جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۱۹ علوم ششم
فهرستی از صنایع استان، شهر یا روستای خود تهیه و کاربردهای آهن را در هر مورد بهطور جداگانه مشخص کنید.
جواب: بیشتر کاربردهای فلز آهن در صنعت فولاد سازی است.
محصول آهن در بسیاری از کاربردهای صنعتی مانند: انواع دستگاهها، پلها، ساختمانها، مخازن، اتوبانها، خودرو سازی، ابزار سازی، ساخت سیم، لوله، ورق فولاد، ساخت ریل، دیگ بخار، قطعات ساختمانی، فنر، کارد و چنگال، همچنین تولید آلیاژ چدن به کار میرود.
همنطور آهن قراضه و مستعمل مانند بدنه خودروهای فرسوده را میتوان بازیافت کرد و دوباره مورد استفاده قرار داد که بسیار مقرون به صرفه است.
جواب فکر کنید صفحه ۱۹ علوم ششم
چرا برای خشک کردن خمیر کاغذ و تبدیل آن به ورقههای نازک کاغذ از غلتکهای بزرگ آهنی استفاده میکنند؟ دو دلیل بیاورید.
جواب: چون آهن فلز سخت و سنگین و مقاومی است و باعث میشود آب ورقه های کاغذ سریع خارج شود.
جواب آزمایش کنید صفحه ۲۰ و ۲۱ علوم ششم
۱- یک لیوان بردارید و تا نصف آن آب بریزید؛ سپس در حدود نصف استکان روغن مایع به آن اضافه کنید. حال یک قطعه چوب پنبه و یک قطعه آهن داخل لیوان بیندازید. چه چیزی مشاهده میکنید؟ نتیجهی مشاهدهی خود را بنویسید.
جواب: قطعه آهن به دلیل زیاد بودن نسبت وزن به حجم (چگالی) به زیر مخلوط میرود اما قطعه چوب به دلیل پایین بودن چگالیش بر روی مخلوط شناور میماند.
۲- چند قطعهی چوبی، پلاستیکی و فلزی با شکل و اندازهی یکسان بردارید. حال قطعههای چوبی را روی یک کفهی ترازو و قطعههای فلزی را روی کفهی دیگر قرار دهید. چه چیزی مشاهده میکنید؟ این عمل را برای قطعههای پلاستیکی نیز انجام دهید و نتیجهی مشاهدهی خود را بنویسید.
جواب: کفهای که قطعه آهنی در آن موجود است، پایینتر از کفهی دیگر که حاوی قطعهی چوب است قرار میگیرد، یعنی در این آزمایش جرم آهن نسبت به جرم چوب بیشتر است. در مورد پلاستیک نیز مانند قطعه چوب، کفهای که حاوی آهن است پایینتر قرار میگیرد. در نتیجه جرم آهن نسبت به چوب و پلاستیک بیشتر است.
۳- مانند شکل، سه قاشق و میلهی چوبی، پلاستیکی و آهنی هم شکل بردارید.
الف) با یک جسم سنگین مثل چکش بر سر هر سه میله ضربههای یکسانی وارد کنید. چه چیزی مشاهده میکنید؟
جواب: قطعات چوب و پلاستیک خرد شده و میشکنند ولی قطعه آهن در برابر این ضربه مقاومت نشان میدهد و نمیشکند.آهن فلز سخت و محکمی است،
ب) ابتدا نوک قاشق آهنی را محکم روی قاشق چوبی و پلاستیکی بکشید؛ سپس قاشق چوبی را بردارید و محکم روی قاشق آهنی و پلاستیکی بکشید.
چه چیزی مشاهده میکنید؟
جواب: مشاهده میکنیم که قاشق چوبی و پلاستیکی داری مقاومت سایشی کمی بوده و ساییده میشوند و روی آنها خراش ایجاد میشود، ولی قاشق آهنی به علت مقاومت سایشی خوب، از خود، ساییدگی نشان نمیدهد.
جواب سوال صفحه ۲۲ علوم ششم
با توجه به شکلها و آزمایشهایی که انجام دادید، ویژگیهای عمومی فلزها را بنویسید (یکی از ویژگیها در زیر نوشته شده است)
جواب: ۱- به غیر از جیوه همه ی فلزات جامد هستند.
۲- رسانای جریان برق هستند.
۳- رسانای گرما هستند.
۴- چکش خوارند و قابلیت مفتول شدن دارند.
۵-دمای ذوب و چگالی و سختی بالایی دارند.
۶- سطح صاف و صیقلی دارند.
جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۲۲ علوم ششم
با کمک بزرگترها و با استفاده از اینترنت و منابع دیگر دربارهی «آهن زنگ نزن» اطلاعاتی را جمع آوری کنید و بهصورت روزنامهی دیواری به کلاس گزارش دهید.
جواب: اگر رو کشی از عنصر کروم یا روی و یا منگنز به روی فلز آهن کشیده شود آهن زنگ نزن تولید میشود. به آهن زنگ نزن ( آهن گالوانیزه یا آهن سفید)هم میگویند. در آن فلز آهن توسط کروم یا روی و یا منگنز در برابر زنگ زدن و خوردگی محافظت میشود و از آن در بامهای شیروانی یا دکلها و… بهره میگیرند. در حقیقت این فلزات به اکسیژن اجازه نمیدهند تا با فلز آهن ترکیب شده و اکسیدآهن یا زنگ آهن را که زیانهای اقتصادی زیادی دارد تولید کند. تعویض سالانهی آهن آلات زنگ زده در جهان مقادیر زیادی هزینه را به خود اختصاص میدهد.
جواب فکر کنید صفحه ۲۲ علوم ششم
برای ساختن هر یک از وسایل زیر از کدام یک از فلزهای آهن، مس، آلومینیم و طلا استفاده میکنند؟ به چه دلیل؟
زیور آلات : طلا ← زیرا زنگ نمی زند و درخشان و زیباست.
بدنهی اتومبیل : آهن ← زیرا محکم و چکش خوار است.
روکش قرص : آلومینیوم ←زیرا شکل پذیر است و قابلیت ورقه ای شدن را دارد.
سیم برق : مس ← زیرا رسانای خوب جریان برق است.
فرقان : آهن ← زیرا محکم و چکش خوار است.
بدنهی دوچرخه: آهن ← زیرا محکم و چکش خوار است.
آزمایش کنید صفحه ۲۳ علوم ششم
چند عدد میوه مانند لیموترش، پرتقال و کیوی، سرکهی ترشی و مقداری محلول رقیق جوهر نمک و کاغذ پی اچ آماده کنید. تکهای از کاغذ پی اچ را به هر یک از مواد آغشته کنید. مشاهدات خود را بنویسید (کاغذ پی اچ وسیلهی شناسایی اسیدها است).
جواب: اسیدها، رنگ کاغذ پی اچ (تورنسل) را قرمز میکنند، هر چه تغییر رنگ کاغذ پی اچ به رنگ قرمز نزدیکتر باشد اسید قویتر است.
جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۲۳ علوم ششم
۱- در زندگی روزانه از جوهرنمک در چه کارهایی استفاده میکنیم؟
جواب: اغلب برای نظافت حمام و دستشویی از این محلول استفاده میشود. همچنین برخی لکههای رنگی را نیز میتوان با جوهر نمک از بین برد.
۲- هنگام استفاده از جوهرنمک در خانه چه نکاتی را باید رعایت کرد؟
جواب: یک اسید صنعتی قوی و غیر قابل لمس و غیر قابل خوردن است
باید از تماس مستقیم آن با دست جلوگیری کنیم، همچنین از تنفس بخار ناشی از محلول جوهر نمک پرهیز کنیم.
جواب آزمایش کنید صفحه ۲۳ علوم ششم
۱- سه لیوان بردارید و آنها را شمارهگذاری کنید. داخل هر کدام یک تکهی خرد شده از سنگ مرمر بیندازید؛ سپس به لیوان اولی ۱۰ میلیلیتر آب، به دومی ۱۰ میلی لیتر سرکه و به سومی ۱۰ میلی لیتر جوهرنمک اضافه کنید. پس از نیم ساعت مشاهدات خود را یادداشت کنید.
جواب: سنگ مرمر در جوهر نمک حل میشود، ولی در سرکه فقط مقداری از آن حل میشود و در آب حل نمی شود.
۲- یک گیاه (مانند گل رز و…) را به کلاس بیاورید و به کمک پَنس و پنبه یکی از برگهای آن را به جوهر نمک آغشته کنید. پس از نیم ساعت مشاهدات خود را یادداشت کنید.
جواب: جوهر نمک با جذب آب موجود در برگ گیاه آن را خشک میکند و میسوزاند.
جواب فکر کنید صفحه ۲۴ علوم ششم
چرا ورود فاضلاب کارخانه به رودخانهها، مزارع و… به آنها آسیب میرساند؟
جواب: زیرا فاضلاب کارخانه ها که اغلب خاصیت اسیدی دارند و باعث لطمه دیدن یا مرگ جانداران میشود.
جواب گفتوگو صفحه ۲۴ علوم ششم
در شکلهای زیر میزان برق مصرفی برای تهیهی کاغذ از مادهی اولیه (تنهی درخت) و بازیافت کاغذهای باطله نشان داده شده است. این روشها را از جنبههای زیر باهم مقایسه کنید:
الف) مقدار مصرف برق: در بازیافت کاغذ در مصرف برق صرفه جویی میشود.
ب) آلودگی هوا: قطع درختان باعث نابودی درخت ها میشود و آلودگی هوا افزایش مییابد.
ج) قیمت تمام شده: هزینه ی تولید کاغذ از چوب بسیار بیشتر از بازیافت کاغذ است.
د) مقدار مصرف آب: در روش بازیافت ، مصرف آب به مراتب کمتر است
جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۲۴ علوم ششم
دربارهی یک کارخانه در محل زندگی خود اطلاعاتی جمع آوری و بهصورت روزنامه دیواری به کلاس گزارش کنید.
جواب:
کارخانه تولید کبریت:
۱- الوارها وارد کارخانه شده و به اندازههای مناسب بریده میشوند. سپس قطعههای بریده شده به اندازههای کوچکتر تقسیم شده و در نهایت چوب کبریت توسط دستگاههای خردکن به دست میآید.
۲- چوبهای کبریت را درون دستگاه جداسازی میریزند تا چوبهای سالم جدا شوند.
۳- چوبهای کبریت جدا شده روی صفحاتی قرار گرفته و به پارافین و دیگر مواد شیمیایی مورد نیاز برای سر کبریت آغشته میشوند.
۴- در مرحله ساخت قوطی کبریت، ورقهای چاپ شده برای ساخت قوطی خارجی از چاپخانه دریافت شده و برش میخورند. مقوای برش خورده و تا شده نیز از انبار کاغذ دریافت میشود. سپس دستگاه ساخت قوطی، قوطیها را شکل داده و قوطی خارجی ساخته میشود. کنارههای قوطیها نیز به مواد شیمیایی مخصوص آغشته میشود.
۵- سپس قوطیهای کبریت در بستههای ۱۲ تایی بستهبندی میشوند و سپس بستهها به صورت کارتنهای ۱۲۰ تایی بستهبندی شده و آمادهی حمل و استفاده میگردند.
جوابی دیگر:
کارخانه ساخت بستنی:
تولید بستنی در یک کارخانه با فناوری بالا انجام میشود. خط تولید بستنی به شرح زیر است:
۱- وزن کردن و ترکیب مواد: در آغاز، مواد خشک و مایع را وزن و حجمسنجی میکنند. این مواد در داخل یک مخزن حرارت داده شده و ترکیب میشوند تا حالت یکسانی پیدا کنند. این کار به طور خودکار انجام میگیرد.
۲- پاستوریزه و هموژنیزه کردن: پس از ترکیب، آن را پاستوریزه میکنند، یعنی ابتدا حرارت زیادی به ترکیب میدهند، سپس آن را به سرعت سرد میکنند تا میکروبهای آن کشته شوند.
۳- عملآوری: ترکیب پاستوریزه شده برای عملآوری و رسیدن، به مدت ۴ ساعت در دمای ۲ تا ۵ درجه سانتیگراد همراه با همزن ملایم نگهداری میشود.
۴- انجماد: مخلوط پس از رسیدن در دمای ۳- تا ۶- درجه سانتیگراد، سرد و یخ زده میشود.
۵- افزودن مواد: مواد مختلفی مانند برش میوه، اجزای خشک (مانند مغز و تکههای میوه) و شکلات به بستنی اضافه میشوند.
۶- بستهبندی و قالبگیری: بستنی در ظروف لیوانی، قیفی یا لیتری جایگذاری میشود.
۷- سفت کردن و سردخانهگذاری: بستنی را برای اینکه کاملاً سفت شود، در تونل مخصوصی با درجهٔ ۲۰- سانتیگراد عبور میدهند و کاملاً سفت میکنند. سپس آن را به سردخانه منتقل میکنند و روی طبقهها یا قفسهها در دمای ۲۵- درجه سانتیگراد نگهداری میکنند.
۸- پوششدهی و بستهبندی: لیوانها و ظروف را بعد از پوششدهی درون کارتن بستهبندی میکنند و به بازار مصرف ارسال میکنند.