بخشپذیری

بخش پذیری چیست؟

بخش‌ پذیری یعنی وقتی یک عدد را به عدد دیگری تقسیم می‌کنیم، باقی‌مانده‌ای نداشته باشد. برای مثال عدد 6 را در نظر بگیرید. اگر 6 را بر 2 تقسیم کنیم، حاصل 3 می‌شود و چون هیچ باقی‌مانده‌ای وجود ندارد، می‌گوییم 6 بر 2 بخش‌پذیر است اما اگر 7 را بر 2 تقسیم کنیم، حاصل 3 با باقی‌مانده 1 است. بنابراین می‌گوئیم 7 بر 2 بخش‌پذیر نیست.
برای اینکه بفهمیم یک عدد بر عدد دیگری بخش‌پذیر است، قوانین ساده‌ای وجود دارد. برای مثال برای بخش‌ پذیری بر 2، عدد باید زوج باشد(به اعدادی که رقم یکان آنها 0، 2، 4، 6 و 8 باشد، اعداد زوج می‌‌گوئیم). همین‌طور برای بخش‌ پذیری بر 5، عدد باید به 0 یا 5 ختم شود. این قوانین به شما کمک می‌کنند که سریع‌تر و راحت‌تر بدون انجام تقسیم متوجه شوید که آیا عددی بر عدد دیگر قابل تقسیم هست یا خیر.

کاربرد بخش پذیری اعداد در زندگی روزمره

بخش‌ پذیری در زندگی روزمره ما کاربردهای زیادی دارد که شاید هر روز با آن‌ها روبرو شویم. برای مثال وقتی می‌خواهید یک پیتزا را بین چند نفر تقسیم کنید، شما از بخش پذیری استفاده می‌کنید. اگر پیتزا 8 تکه باشد و شما بخواهید آن را بین 4 نفر تقسیم کنید، هر نفر 2 تکه می‌گیرد چون 8 بر 4 بخش‌پذیر است اما اگر 7 تکه پیتزا داشته باشید، باید به شکلی تصمیم بگیرید که باقی‌مانده تکه‌ها را چگونه تقسیم کنید، چون 7 بر 4 بخش‌پذیر نیست.
یکی دیگر از کاربردهای بخش‌ پذیری وقتی است که می‌خواهید پولتان را مدیریت کنید. فرض کنید 10000 تومان دارید و می‌خواهید آن را بین 5 نفر از دوستانتان تقسیم کنید. چون 10000 بر 5 بخش‌پذیر است، هر کدام از دوستانتان مقدار 2000 تومان می‌گیرد. همین موضوع در خریدهای روزانه یا حتی محاسبات زمان مثل تقسیم زمان برای انجام تکالیف یا کارهای روزمره هم به کار می‌آید. بخش پذیری به شما کمک می‌کند تا بدون دردسر محاسبه کنید و برنامه‌ریزی دقیق‌تری برای کارهایتان داشته باشید.

روش‌های سریع و کاربردی برای تشخیص بخش پذیری

تا اینجا، مفهوم بخش پذیری را به زبان ساده توضیح دادیم و چند مثال از کاربرد آن در زندگی روزمره زدیم. حالا می‌خواهیم یاد بگیریم که چطور می‌توانیم با استفاده از قوانین ساده و سریع، تشخیص دهیم که یک عدد بر عدد دیگر بخش‌پذیر است یا خیر. این قوانین به شما کمک می‌کنند که بدون نیاز به انجام تقسیم طولانی، خیلی راحت و سریع نتیجه‌گیری کنید.

بخش پذیری بر 2

برای اینکه تشخیص دهیم یک عدد بر 2 بخش‌پذیر است، کافی است به رقم آخر آن از سمت راست (یکان عدد) نگاه کنیم. اگر رقم آخر، عددی زوج باشد (یعنی 0، 2، 4، 6 یا 8 باشد)، آن عدد بر 2 بخش‌پذیر است. برای مثال عدد 24 بر 2 بخش‌پذیر است، چون رقم آخر سمت راست آن 4 است که زوج می‌باشد اما عدد 37 بر 2 بخش‌پذیر نیست، چون رقم آخر آن 7 است که عددی فرد است.

بخش پذیری بر 3

برای تشخیص اینکه یک عدد بر 3 بخش‌پذیر است یا خیر، باید مجموع رقم‌های آن عدد را پیدا کنیم. اگر مجموع رقم‌ها بر 3 بخش‌پذیر بود، کل عدد هم بر 3 بخش‌پذیر است. برای مثال در عدد 123، مجموع رقم‌های آن 1 + 2 + 3 = 6 است و چون 6 بر 3 بخش‌پذیر است، 123 نیز بر 3 بخش‌پذیر است. اما برای عدد 85، مجموع رقم‌های آن 8 + 5 = 13 است و چون 13 بر 3 بخش‌پذیر نیست، 85 هم بر 3 بخش‌پذیر نیست.

بخش‌پذیری بر 5

برای اینکه بفهمیم یک عدد بر 5 بخش‌پذیر است، کافی است به رقم آخر سمت راست آن نگاه کنیم. اگر عدد موردنظر به 0 یا 5 ختم شود، بر 5 بخش‌پذیر است. مثلاً عدد 40 بر 5 بخش‌پذیر است چون رقم آخر آن 0 است. همچنین عدد 25 نیز بر 5 بخش‌پذیر است چون رقم آخر آن 5 است اما عدد 23 بر 5 بخش‌پذیر نیست، چون رقم آخر آن 3 است.

بخش پذیری بر 10

تشخیص بخش‌پذیری بر 10 بسیار ساده است. اگر عددی به 0 ختم شود، آن عدد بر 10 بخش‌پذیر است. برای مثال عدد 70 یا 120 بر 10 بخش‌پذیر هستند چون رقم آخر آن‌ها 0 است اما عدد 73 بر 10 بخش‌پذیر نیست، چون رقم آخر آن 3 است.
این روش‌ها به شما کمک می‌کنند تا بدون نیاز به انجام تقسیم‌های طولانی، خیلی سریع تشخیص دهید که آیا یک عدد بر عددهای 2، 3، 5 یا 10 بخش‌پذیر است یا خیر.

تمرین‌ها و مسائل جذاب برای یادگیری بهتر بخش پذیری

تمرین‌های بخش‌ پذیری به دانش‌آموزان کمک می‌کنند تا این مفهوم را بهتر درک کنند و آن را در مسائل مختلف استفاده کنند. با حل این تمرین‌ها، دانش‌آموزان یاد می‌گیرند که چطور بدون انجام تقسیم‌های پیچیده، تنها با نگاه کردن به اعداد یا انجام محاسبات ساده بفهمند که آیا یک عدد بر عدد دیگری بخش‌پذیر است یا خیر. این مهارت نه تنها در حل مسائل ریاضی بلکه در زندگی روزمره نیز مفید است.

• تمرین 1: آیا عدد 48 بر 2 و 3 بخش‌پذیر است؟
  برای بخش پذیری بر 2، باید به رقم آخر عدد نگاه کنیم. چون 8 یک عدد زوج است، پس 48 بر 2 بخش‌پذیر است.
  برای بخش پذیری بر 3، مجموع رقم‌های 48 را محاسبه می‌کنیم: 4 + 8 = 12 و چون 12 بر 3 بخش‌پذیر است، پس 48 هم بر 3 بخش‌پذیر است.
• تمرین 2: عدد 125 را بررسی کنید. آیا این عدد بر 5 و 10 بخش‌پذیر است؟
  برای بخش‌پذیری بر 5، باید به رقم آخر نگاه کنیم. چون رقم آخر 5 است، 125 بر 5 بخش‌پذیر است.
  برای بخش پذیری بر 10، باید رقم آخر 0 باشد اما چون 125 به 0 ختم نمی‌شود، بر 10 بخش‌پذیر نیست.
• تمرین 3: آیا عدد 237 بر 3 بخش‌پذیر است؟
  مجموع رقم‌های 237 را پیدا می‌کنیم: 2 + 3 + 7 = 12. چون 12 بر 3 بخش‌پذیر است، پس 237 هم بر 3 بخش‌پذیر است.

نام*

ایمیل

نظر*

متن تصویر*