سخن
معنی شعر سخن صفحه ۳۰
۱- با اینکه سخن به لطف آب است ◈※◈ کم گفتن هر سخن، صواب است
معنی: با این که سخن مانند آب باطراوت و لطیف است اما درست آن است که کمتر حرف بزنیم.
کلمات مهم:
لطف: پاکی ، زلالی
صواب: درست بهتر ، شایسته
۲- آب ارچه همه زلال خیزد ◈※◈ از خوردن پر، ملال خیزد
معنی: اگرچه آب، صاف و گوارا است، زیاد نوشیدن آن، سبب آزردگی و ناراحتی میشود.
کلمات مهم:
ارچه: اگرچه
زلال: پاک ، صاف
ملال: رنج ، سختی
۳- کم گوی و گزیده گوی، چون دُر ◈※◈ تا ز اندک تو، جهان شود پر
معنی: کم حرف بزن اما سخنان پسندیده و ارزشمند بگو تا سخنان ارزشمند تو همهی جهان را فراگیرد.
کلمات مهم:
گزیده: خلاصه کم و کوتاه است
دُر: مروارید
ز: مخفف از
آرایه ادبی:
سخن کم به مروارید تشبیه شده است.
آرایه تضاد بین اندک و پر
۴- لاف از سخن چو دُر توان زد ◈※◈ آن خشت بود که پر توان زد
معنی: انسان باید به خاطر سخنان ارزشمند و پسندیده به خودش افتخار کند زیرا سخن بیهوده مانند خشت بیارزش است که فراوان دیده میشود.
کلمات مهم:
لاف زدن: دروغ ، خود ستایی ، ادعا کردن
دُرّ: مروارید
آرایه ادبی:
آرایه تضاد بین دُر و خشت
مفهوم: سخن کوتاه مثل مروارید ارزشمند است؛ ولی سخن زیاد مثل خشت ، فراوان و بی ارزش است.
۵- یک دسته گل دِماغ پرور ◈※◈ از خرمن صد گیاه، بهتر
معنی: یک دسته گل خوشبو که به روح و جان انسان طراوت و شادابی میبخشد . از دستهی انباشته شدهی صد گیاه بهتر است .
کلمات مهم:
دِماغ پرور: خوشبو
خرمن: دسته ، توده
آرایه ادبی:
آرایه تضاد بین یک و صد
معنی کلمات شعر سخن فارسی ششم
| لطف: در اینجا به معنی طراوت و لطافت | دُرّ: مروارید |
| صواب: درست، شایسته | اندک: در اینجا به معنی سخن کم و بهجا |
| ارچه: مخفف اگرچه | لاف زدن: گفتار بیهوده گفتن، گزافه گویی اما در این درس به معنی خودستایی کردن و نازیدن |
| زلال: صاف و شفاف، آب صاف و گوارا | خشت: آجر، گِل خشک شده |
| ملال: بیزاری، غم، اندوه | دِماغ پرور: خوشبو |
| گزیده: عالی، پسندیده | خرمن: توده و مقدار انبوهی از هر چیز |
مخالف و متضاد شعر سخن فارسی ششم
صواب ≠ ناصواب، نادرست
ملال ≠ خوشحالی
اندک ≠ پر
دُر ≠ خشت
دِماغپرور ≠ بدبو
زلال ≠ کِدِر
هم خانواده شعر سخن فارسی ششم
منابع: منبع
هلاک: هلاکت ، مهلک
قصد: مقصود ، قاصد
خاطره: خاطرات ، خاطر
عارض: عرض ، عرضه
همراهان: همره ، همراه
پیام درس شعر سخن فارسی ششم
نظامی در این شعر به انسان ها توصیه میکند که بدون فکر حرف نزنند؛ یعنی اول فکر کنند و بعد سخنانی بگویند که با ارزش هستند ؛ زیرا سخن سبب آشکار شدن شخصیت انسان ها میشود؛ بنابراین باید از سخنان بیهوده و بی ارزش دوری کرد.