دوره نوجوانی
نکات مهم تربیتی در برخورد با نوجوانان
۱. احترام واقعی؛ نه ظاهری
نوجوان بیش از هر چیز به «احترام» حساسه. والدین باید:
در جمع تحقیرش نکنند،
دربارهی احساساتش قضاوت عجولانه نکنند،
برای حریم خصوصیاش ارزش قائل شوند.
۲. گفتوگوی دوطرفه، نه بازجویی
در سن نوجوانی، ارتباط مهمتر از کنترل است. والدین بهتر است:
سوالها را به شکل غیرمستقیم و دوستانه بپرسند،
بهجای نصیحت، تجربهشان را شریک شوند،
اول گوش بدهند، بعد حرف بزنند.
۳. مرز داشتن = امنیت داشتن
نوجوان آزادی میخواهد، اما نیاز به چارچوب دارد. چارچوب سالم یعنی:
قوانین خانه واضح باشند،
پیامدها قبل از وقوع، مشخص شده باشند،
والدین در اجرای قوانین ثبات داشته باشند.
۴. توجه به احساسات؛ نه فقط درس و عملکرد
بسیاری از نوجوانان مشکلاتشان را پنهان میکنند. والدین باید:
دربارهی احساسات بهطور منظم گفتگو کنند،
تغییرات خلقی شدید را جدی بگیرند،
برای شنیدن، زمان اختصاص بدهند.
۵. پرهیز از مقایسه
مقایسه با فامیل، دوستان یا خواهر و برادر یکی از مخربترین رفتارهاست. نتیجهاش فقط:
کاهش اعتمادبهنفس،
مقاومت،
و فاصله گرفتن نوجوان است.
۶. استفاده از تشویق واقعی
تشویق باید:
مشخص باشد (مثلاً «چقدر خوب مدیریت کردی»)،
اغراقآمیز نباشد،
فقط برای نتیجه نباشد؛ برای تلاش هم باشد.
۷. همدلی با دورهی سخت نوجوانی
بدن، هویت، روابط و احساسات همه در حال تغییرند. والدین باید:
درک کنند این سن پرآشوب است،
واکنشهای هیجانی نوجوان را شخصیسازی نکنند،
رفتارهای نوجوان را «توهین» برداشت نکنند.
۸. الگوسازی؛ قویتر از هر نصیحت
نوجوان کمتر «حرف» والدین را میپذیرد و بیشتر «رفتار» آنها را نگاه میکند. اگر والدین:
کنترل خشم داشته باشند،
محترمانه رفتار کنند،
خودشان با موبایل و فضای مجازی مدیریت شده برخورد کنند نوجوان هم الگو میگیرد.
۹. ایجاد فرصت مشارکت
نوجوان باید احساس کند در خانواده نقش دارد. بهتر است والدین:
از او نظر بخواهند،
در تصمیمات خانوادگی مشارکتش دهند،
مسئولیتهای واقعی به او بسپارند.
۱۰. حمایت از هویت و علایق فردی
این سن زمان کشف «خود واقعی» است. پس بهتر است والدین:
علایقش را مسخره نکنند،
او را مجبور به دنبال کردن مسیرهای دلخواه خودشان نکنند،
به او فرصت تجربهکردن بدهند.
۱. احترام واقعی؛ نه ظاهری
نوجوان بیش از هر چیز به «احترام» حساسه. والدین باید:
در جمع تحقیرش نکنند،
دربارهی احساساتش قضاوت عجولانه نکنند،
برای حریم خصوصیاش ارزش قائل شوند.
۲. گفتوگوی دوطرفه، نه بازجویی
در سن نوجوانی، ارتباط مهمتر از کنترل است. والدین بهتر است:
سوالها را به شکل غیرمستقیم و دوستانه بپرسند،
بهجای نصیحت، تجربهشان را شریک شوند،
اول گوش بدهند، بعد حرف بزنند.
۳. مرز داشتن = امنیت داشتن
نوجوان آزادی میخواهد، اما نیاز به چارچوب دارد. چارچوب سالم یعنی:
قوانین خانه واضح باشند،
پیامدها قبل از وقوع، مشخص شده باشند،
والدین در اجرای قوانین ثبات داشته باشند.
۴. توجه به احساسات؛ نه فقط درس و عملکرد
بسیاری از نوجوانان مشکلاتشان را پنهان میکنند. والدین باید:
دربارهی احساسات بهطور منظم گفتگو کنند،
تغییرات خلقی شدید را جدی بگیرند،
برای شنیدن، زمان اختصاص بدهند.
۵. پرهیز از مقایسه
مقایسه با فامیل، دوستان یا خواهر و برادر یکی از مخربترین رفتارهاست. نتیجهاش فقط:
کاهش اعتمادبهنفس،
مقاومت،
و فاصله گرفتن نوجوان است.
۶. استفاده از تشویق واقعی
تشویق باید:
مشخص باشد (مثلاً «چقدر خوب مدیریت کردی»)،
اغراقآمیز نباشد،
فقط برای نتیجه نباشد؛ برای تلاش هم باشد.
۷. همدلی با دورهی سخت نوجوانی
بدن، هویت، روابط و احساسات همه در حال تغییرند. والدین باید:
درک کنند این سن پرآشوب است،
واکنشهای هیجانی نوجوان را شخصیسازی نکنند،
رفتارهای نوجوان را «توهین» برداشت نکنند.
۸. الگوسازی؛ قویتر از هر نصیحت
نوجوان کمتر «حرف» والدین را میپذیرد و بیشتر «رفتار» آنها را نگاه میکند. اگر والدین:
کنترل خشم داشته باشند،
محترمانه رفتار کنند،
خودشان با موبایل و فضای مجازی مدیریت شده برخورد کنند نوجوان هم الگو میگیرد.
۹. ایجاد فرصت مشارکت
نوجوان باید احساس کند در خانواده نقش دارد. بهتر است والدین:
از او نظر بخواهند،
در تصمیمات خانوادگی مشارکتش دهند،
مسئولیتهای واقعی به او بسپارند.
۱۰. حمایت از هویت و علایق فردی
این سن زمان کشف «خود واقعی» است. پس بهتر است والدین:
علایقش را مسخره نکنند،
او را مجبور به دنبال کردن مسیرهای دلخواه خودشان نکنند،
به او فرصت تجربهکردن بدهند.